[lezing mevr.dr. M. Diepeveen-Jansen, 15 juni 2026]
Wie aan kastelen denkt, denkt misschien eerder aan de Vecht, de Loire of de grote kastelen op de Veluwe dan aan de Oude IJssel. Toch lag juist langs deze rivier een opmerkelijke rij adellijke huizen. Sommige zijn nog altijd zichtbaar, andere verdwenen bijna volledig uit het landschap. Soms rest er niet meer dan een heuvel, een gracht, een muurfragment of een naam op een oude kaart.
Op maandag 15 juni vertelt mevr. dr. M. Diepeveen-Jansen voor NUT Zelhem over deze kastelen, buitenplaatsen en landgoederen langs de Oude IJssel. Zij schreef er het boek Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen langs de Oude IJssel over. Daarin laat zij zien dat de rivier veel meer was dan een landschappelijke grens of een waterweg. De Oude IJssel was eeuwenlang ook een lijn van macht, bezit, strijd en bestuur.
Waarom juist hier?
Dat zoveel adellijke huizen juist hier lagen, was geen toeval. De rivier bood bescherming, voedde de grachten en vormde een verbinding met andere gebieden. Hogere rivierduinen en doorwaadbare plaatsen waren aantrekkelijke plekken om te bouwen. Wie daar een kasteel of versterkt huis bezat, zat letterlijk en figuurlijk op een strategische plaats.
Achter de huizen gaan verhalen schuil over adellijke families, erfenissen, oorlogen en wisselende machtsverhoudingen. Kasteel Wisch herinnert bijvoorbeeld aan de tijd van de bannerheren, waarin machtige geslachten een grote rol speelden in het bestuur van Gelre. Andere huizen verdwenen, werden verbouwd tot landhuis of buitenplaats, of leven alleen nog voort in archeologische sporen. Zo vertelt het landschap langs de Oude IJssel ook het verhaal van opkomst, verandering en verval.
Van kasteel naar buitenplaats
In haar lezing neemt Diepeveen-Jansen de bezoekers mee door die geschiedenis. Niet als een opsomming van kastelen, maar als een verhaal over een rivierlandschap waarin verdediging, status en wooncomfort elkaar door de eeuwen heen opvolgden. Daarbij komt ook de vraag aan bod wat er vandaag nog van dit erfgoed te zien is en hoe historische landgoederen voor de toekomst behouden kunnen blijven.
M. Diepeveen-Jansen, in het dagelijks leven Pol, studeerde geschiedenis en archeologie en promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. Na haar pensionering werkte zij als vrijwilliger bij onder meer Stichting Geldersch Landschap & Kasteelen en de Pallandt van Keppel Stichting. Op kasteel Keppel geeft zij nog altijd rondleidingen.
Praktische informatie
📍 Zaal De Ploeg
🕗 Aanvang: 20:00 uur (zaal open 19:30 uur)
🎟️ NUT-leden: gratis | niet-leden: €5
📅 Maandag 15 juni 2026
🍽️ Vooraf eten? Zie NUT - special van Jaimy