Smoks Hanne is al heel lang met Zelhem verbonden.
Smoks Hanne verscheen voor het eerst in een verhaal van G.J. Klokman in 1917 onder de naam:
Wat d'n olden doodgraver mie vertelde
Ij praot doar van bijgeleuve, maor doar kan 'k ok van metpraoten, meister. Ij hebt wel es eheurd van den olden Maneseume, die wonnen doar op den toete achter Lemkesbeumpken: ij wet wel doar hei eers zo'n delle (laagte) in de weg en doar op den kop (hoogte), die doar in de kamp zit. ston smosweleer ok un hutte en in die hut te wonnen Smokshanne. Jao. zie. eigenlijk heiten ze Hanne. maor ze smoksen altid in un paar groote klompe rond en daorumme nuumen wij eur zoo. Alleene as et zwoar weer was en fel löchten. dan ree ze op un bessemstel oaver de bulten en woar ze dan neertrčden, wol gin gres of rogge meer wassen. En aj dan es road neudig hadden, ging ij noa Smokshanne en di dei ow es netjes uut de duuke, waj doen en loaten mosten. En now mos den olsten van Manes van den Hoogenkamp lotten, 't Was anders nog wel un astranten bčzel van un jonge, moar now ginge toch te klanke as un gek en zien móoder ging ok te koare of et in den Fransen-tid was. En toe Manes met den gapert van un jonge nit meer eggen of plóogen kon. ginge 's oavens effen sloeps noa Smokshanne. En Hanne zei: ,,Manes, nemp un noalde, woar un doodshemp mee eneid is en stek um die an 't tuug, moar hi mag der niks van vernemen en dan lote zich vrij. zoo woar as ikke Hanneken heite." Manes trok de stevels an. smeerden ze tö es flink met de pezerik in en hi plettern land en zand af. moar hi kon zo'n noalde nit krigen. Un hörtjen later wasse weer bij Hanne. moar zonder noalde. ,,Manes," zei Hanne, ,,goat hen en zuuk un klčverviere en neit um dęe in de bledde (=slip) van 't hemp en dan litte gin las." 't Halve darp was an 't zuuken noa klčverviere en endelik en ten leste vonnen ze der ok eene en zoowaor ak Derk heite. hi lotten vrij en den, die klčverviere evonnen hadde, kreeg twee riksdaalder van Maneseume. Moar Manes hef now al lange den hakke eschuddet, zoo as ze dat hier moar platweg zekt en vďf zondage lank hef et likkleed op zien graf elége n. Zee, want in vrogger tid begroeven ze um en in de karke en dee in de wekke begraven was. kreeg Sondages zo'n latten geraamte van un doodkiste op de groeve met un Iďkkleed der oaver en soms wel vďr, vďf zondage achter mekare, noavenant aj der veur betalen wollen. Moar Smokshanne, foj, ik worde nog gruwwelig ak der an denke. dęe hef twee dage op starven elčgen. moar ze was zoo toa, dat 't léven der nit uut wol. En tóo ze zoo lange veur dood elégen hadden, zei ze an de buurn: ..Goat hen en trek min 't hemp uut. want das op Zondag eneid." De huurte trok eur 't hemp van 't lif, 't grize kó'pken vil op sid en van stonden an had ze et afgelegd.
Bron: Driemaandelijkse bladen 1917 G.J. Klokman.
Gememoreerd
door Jacques Rudolf Willem Sinnighe (1904-1988) in zijn
Gelders Sagenboek pag. 76
Gedicht Hendrik Buunk met wens om "standbeeld" eind 70er
jaren
Samenwerking Fred Wolsink en Henk Ooijman in 1985
© Copyright Henk Ooijman
Smoks uurtje Radio Ideaal met Erik Tuenter
Logo Zelhem 1200
Beeldhouwwerk W.Schoemaker
1e plaatsing 1991 Stationsstraat
Nu (sinds mei 2006) permanent aanwezig bij VVV kantoor
Zelhem
