http://www.zelhem.org/index.htmlZelhem.org(null)zelhem@knislow-design.nlCopyright 2006 Knislow Design2008-03-06T11:22:40+01:00 hourly 1 2000-01-01T12:00+00:00 Tue, 08 Apr 2008 12:30:03 +0200zelhem@knislow-design.nlWelkom2008-03-06T11:22:40+01:00http://www.zelhem.org/weten/verhalen/henkuutdarp/verhaalsmokshanne/files/ce1fe7101605dca78209bbdf7b898072-0.php#unique-entry-id-0http://www.zelhem.org/weten/verhalen/henkuutdarp/verhaalsmokshanne/files/ce1fe7101605dca78209bbdf7b898072-0.php#unique-entry-id-0

Et was een heiten zommer. Wekkenlange had et niet ereagend.
Elken dag ston de kopperen ploert an de hemel. 's Nachts kuulen et nauwelijks af.

Et was één van die nachten, dat ik niet in sloap kon kommen. Ik lei te mieren en te dreaien, had et kussen al wel zes keer op'eschud, et donsbedde op de grond esmetten, moar kon de sloap niet vatten. Toen bun ik op'estoan en heb mien effen de kop ewassen, moar dat hielp ok niet. Ik krege et der allene moar heiter van. Kom, dacht ik, ik goa mien effen vertreaien op et balkon. Moar wat heit vertreaien op zes stoeptegels met tralie's der ummehen. En et was der zeker zo heite as op de sloapkamer. Toen heb ik mien de korte bokse an'etrokken en een teehemp en bun een endjen goan kuieren. Et was een mooien, windstillen nacht. De moane, die toch niks anders te doen hef, ston hoge an de hemel. De sterren hielen eur gezelschap. Ik kwam terechte bi'j et gat van Radstake. Et bos der ummehen zag der, ondanks et heldere moanlech, uut as een zwart gat in de hemel. Der löp een smal peadjen deurhen. Umdat der toch nog wat lech deur de tekke viel, dacht ik bi'j mien eigens: kom, ik nemme dat stuksken der nog effen bi'j met. Et was der toch duusterder dan ik edacht had. Et betjen moanlech dat de grond nog bereiken, was niet genog um alle boomwortels te ontwieken. Ik had de eerste vieftig meter dan ok al aardig wat beume op de tene estoan. Tutdat der éne wraak nom en mien peutjen höken. Veurdat ik plat lei, was zien buurman zo vrindelijk um mien effen langs de kop te strieken. Moar toen ik an de grond kwam, was een stuk mos zo aardig um mien landing wat te verzachten. Moar ik zag wel sterretjes. Zal wel sterretjesmos ewest weazen. Toen ik weer oaverende eschraggeld was, vuulen ik dat mien de kop en een knie begonnen te schrienen. Dat viel dus met. Ik had alles nog op een riegsken. Moar inens schrok ik mien te pletter!!! De boom, die mien over de kop had loaten sloan en woar ik effen tegenan ston te leunen um bi'j te kommen van de schrik, ston mien achter de rugge uut te lachen. Moar dat kan niet . Beume lacht niet. Et was ók gin menselijk lachen. Ik had der kippenvel van ekregen. Of zol ik et mien verbeeld hebben? Had mien riegsken toch wat eleden?

Ik kekke um mien, moar zag niks anders as beume en struuke. Veurzichtig, vuutjen veur vuutjen bun ik wieter egoan. Één keer zag ik een grote oele oaver et pad vliegen.
Ik bun niet bange in et duuster, moar ik vond et meertjen der inens ok wat spookachtig uutzien. Ik mos nog moar een klein stuksken bos, toen ik dat vremde lachen weer heuren.
Moar now véúr mien. Ik zat metene weer in et kippenvel dat ik net goed en wel kwiet was. As een kateker schot ik achter den diksten boom die ik zo gauw kon vinden.
En wéér dat lachen. Kotterbi'j now. Ik kek es rechts langs de boom.......Ik kek es links langs de boom..... WAMMES!!!

Recht in de ogen van een kanjer van een oele. Hie zat noar mien te kieken vanaf een dun teksken. Ik ston noar um te kieken vanachter een dikken boom. Net as et dier hield ik mien doodstille. Langsaam wier et mien zwart veur de ogen. Allene twee dinge zag ik nog: twee gluiiende sterren. Heel effen knipperen ze en metene kwammen ze, samen met den groten vogel noar beneden. Now kan een oele noatuurlijk makkelijk uut een boom noar beneden kommen, moar dissen kwam met tak en al noar beneden! Ik was ongemerkt achter de boom vandan ekommen en ston midden op et pad. De oele vlak veur mien, twee meter boaven de grond op zie'n tak. Ik sloeg de arme oaver mekare en wachten af. De tak zakken nog een endjen en de vogel stappen der af. Zonder ons te verruuren stonne wi'j tegenoaver mekare. Wie zol dat et langste volhollen? De oele won et, want et volgend ogenblik had ik stopverfbene. Ze wieren zó slap, dat ik op de grond zat veurdat ik et in de gaten had. Want de oele zei "MOJ." Et liefste was ik der as een haze vandeur egoan, moar de stopverve was nog niet hard. "Moj, Derk Polderman." Dat dier kan proaten en et kent mien! "Kön i'j niks zeggen?" Ik kon de kaken niet van mekare kriegen. "Kom, stoa es op. I'j zit toch niet op eier?" De oele had een vlerke noar mien uut'estokken en ik vuulen dat ik et slot weer van de mond had. "Niet dat ik wette." Langsaam kreeg ik weer wat stevigheid in de bene en kwam oaverende. Et volgende ogenblik ston e vlak veur mien. Wat een joekel van een vogel! "Loate wi'j der toch b'ij goan zitten Derk." Weer ging der een vlerke umhoge en de tak, woar dit wezen op'ezetten had, kwam geruusloos op mien afzweven. Et drukken mien zachtjes achter tegen de bene en as vanzelf ging ik der op zitten. "Schik es een endjen op, dan kom ik der bi'j." Now pas heuren ik dat et op een vrouwenstemme lek. Ik kek es opzied en zag dat et gin oele was, moar een menselijke gedaante in een zwarte mantel met wiete mouwen en een zwarte kappe.

Een gezichte kon ik niet onderscheiden. Een arm ging umhoge en geruusloos zweven wi'j noar de waterkante. Doar zat ik dan met een zwarte gedaante an de rand van et water. Ieder an een ende op een tak. Zie schikken een endjen op mien an en ik schikken een endjen van eur af. Tutdat ik niet wieter kon. Der stok mien wat deur de bokse. Ik kek opzied en zol achteroaver an de grond esmakt weazen, as der gin hand was ewest die mien vaste'ehollen had. Want ik zat niet op een tak, moar op een bessem. De dunne berkentekskes stokken mien in et been. Ik mot heel bedonderd ekekken hebben, want vanonder de zwarte kappe klonk een zacht lachen. Ik vroeg mien af wie of wat der now noast mien zat. "Zeg moar SMOKS HANNE." Ik zal mien nooit meer ergens oaver verwonderen. Zo lig i'j in bedde te zweiten en zo zit i'j op een bessemstel noast Smoks Hanne. Ik dachte dat ze nooit bestoan had. Dat et een fabeltjen was dat van geslacht op geslacht deurverteld was. "Dat heb i'j dan verkeerd edacht Derk." Gatverdarrie, ze kan gedachten leazen! Ik kon mien niet langer inhollen. "Bun i'j werkelijk Smoks Hanne?" stotteren ik. "Heb ik mien niet netjes an ow veur'esteld? Ik bun werkelijk Smoks Hanne en ik zit noast Derk Polderman op de bessem." Zo, now wist ik et: der zat een hekse noast mien. "Ik heb liever niet dat i'j mien een hekse nuumt. Ik zegge toch ok niet Vuulnisbakken Derk tegen ow?" Zo, ze wist dus ok al wat ik veur de kost doe. "Noatuurlijk wet ik dat. Ik kenne ow al zowat vieftig joar!" Ik bun zowat vieftig joar. "Ik kenne niet allene ow, moar ik kenne heel Zellem en wet oaveral alles van." Astoeblief. Moar woar zol ze al die tied ewest weazen? Et bleef effen stille. "Bi'j de Witte Wieve in Zwiep. Um tut röst te kommen zogezegd. Noa mien zwoare leaven hebt ze mien doar weer op'ekalefaterd. Ze hebt doar een rösthuus veur ons soort. Joarenlang mocht ik niet weg. Vandoar dat Zellem mien vergetten is. Now mocht ik eindelijk weer effen hierhen. Één wit wief is met mien met'egoan." Hanne was dus met proefverlof. Kiekend oaver et water begon ze te vertellen hoe et vrogger in Zellem was ewest. Dat der een hoop veranderd was. Een hoop goeds, moar ok een hoop verkeerds was der veur in de plaatse ekommen. Dat was ik met eur eens. Doar zol ik een boek oaver können schrieven. "Krek Derk, i'j mot een boek schrieven. Mien leavensverhaal mot op papier, zodat de luu wet wie en wat ik werkelijk was." Inens ston ik weer met beide bene op de grond. Allene an de rand van et meertjen met een zwart potlood in de hande. Toen ik opkek, zag ik nog net hoe ze as een oele leage oaver et water vloag. Toen trok ze de bessem steil umhoge, scheren vlak oaver de boomtöppe en was weg. In de wiete kreaien een hane.

Derk kwam met dit verhaal en et potlood bi'j mien. Hie wist dat ik ok wel es wat schrieve. Hie had allerhande smoesjes um onder de opdracht van Smoks Hanne uut te kommen. Ik heb et potlood eprobeerd en kiek, ik kon et verhaal van Smoks Hanne en Plaggen Hendrik as vanzelf opschrieven.



Van Smoks Hanne en Plaggen Hendrik.

Woar ze vandan kwammen, wist gin mense. Inens waren ze der. Een man en een klein deerntjen. Ze hadden eur intrek enommen in een vervallen plaggenhutte, midden op de heide. Vlak bi'j een klein venneken. Der stonnen wat berken en struuke umhen. Et had joaren löag estaon. Toen de luu, die der in ewoond hadden, dood waren egaon had der gin mense meer noar umme ekekken. Et gres ston hoge op et plaggendak en braomstruke onttrokken et hoast helemaole an et oge. A'j niet wisten dat et der ston, liep i'j der zo an veurbi'j. Der kwam trouwens zowat gin mense langs. Et ston wiedaf van elk pad of zandweg dat deur de heide liep.

Soms Nölle, de schaopherder, as e met zie'n kudde deur et Wolfersveen trok. Hie was dan ok den eersten die de beiden tegenkwam. Et was in et vrogge veurjoar en de berken begonnen net uut te lopen. Een paar schaöpe waren wat af'edwaald en stonnen bi'j de hutte van et jonge gruun te vretten. Ze waren te wied weg um ze, met et kleine schupken dat an et ende van zie'n driefstok zat, één van de keikes woar de heide met bezeaid was, of een kloete zand naor de kop te gooien. Hie sturen de hond der opaf. Intussen liep e langsaam wieter. Zie'n hond zörgen der wel veur dat de afdwalers weer bi'j de kudde kwammen. Inens bleef e staon. Hie heuren de hond blökken. Dan was der wat bezunders. Misschien had e een vossenhol ontdekt of een ulk uut de slaop ehaald. Moar hie heuren dat et wat anders was. Niet et keffen dat e dei as e ergens met bezig was woar e zichzelf met redden kon. En ok de schaöpe bracht e niet met. Hie werken altied goed. Der was wat an de hand. Misschien zat der een schaop met een poot in een strik. Dat gebeuren wel es vaker. Nölle kek effen naor zie'n kudde en zag dat et röstig ston te grazen. Die bleef nog wel effen op disse plaatse. Hie liep naor de hond die e niet kon zien, moar nog goed te heuren was. Tussen et geblök deur, klonken geluuden die e niet metene thuus kon brengen. Hie wol de hond fluiten, moar bedacht zich. Op de heide en in de busse zwierf vake heel slecht volk rond. Soms wieren mensen aovervallen. Een dik joar geleden was der in disse streek een marskramer beroofd en dood'eslagen. Ze hadden um zelfs al zie'n klere van et lief estaolen. Vanaf die tied had Nölle niet allene zie'n stok moar ok een mes bi'j zich. De driefstok nom e in beide hande en lei em op de scholder. Kloar um van zich af te sloan. Et mes trok e wat hoger uut de riem. Hie was gin vechters baas, moar as et mos zol e zich met hand en tand verdeidegen. Veurzichtig liep e aover et dichtbegruuide pad dat langs de hutte liep en kek met één oge um de hoek. De hond lei op de boek onder een stroek. De heure had e recht oaverende staon en grommen.

Toen zag Nölle woartegen de hond zo te keer had egaon. Een trad of twintig van um af ston een kearl met de rugge noar um toe. Hie was doende een groten braomstroek tut op de grond af te houwen. Et was niet te zien of e jong of old was. Et eerste wat Nölle opviel, was een soort kort zweard woarmet e op toaie tekke insloeg. Et lek um better um moar weer zo gauw meugelijk noar de schöape te gaon. Et was een vremde verschiening. Der was wat geheimzinnigs an den keal zoas e doar met dat zweard ston te warken. De hond, die nog steeds lei te grommen, schienen e niet op te merken. Hie ging gewoon deur woar e met bezig was. Dit was niet gewoon. Nölle kreeg een on behaagelijk gevuul. Hie was niet bi'jgeleuvig. Dat mot een schaopherder ok niet weazen. Op de heide, langs de bosrand en bi'j de vennen, kon i'j veural in de oelenvlog soms dinge zien die niet waren wat ze op et eerste gezichte lekken. Soms zag een boomstronk der uut as een wanstaltig dier. De motvlagen, die baoven de vennen dreven, op menselijke gedaanten in witte gewaden. Nölle wist dat et gezichtsbedrog was. Der waren zat luu, die der van aovertuugd waren dat et ronddolende geesten waren met hele slechte bedoelingen. Ok wieren der vake dwaallichten ezien. Die proberen ow met te lokken en in et verderf te storten. Meestal waren dat vuurvliegen of half vergaon holt dat soms een heel spookachtig lech kon uutstralen. Nölle was in al die joaren vertrouwd eraakt met al die onverkloarboare verschien- selen. Niet dat e ze begriepen kon, moar ze heuren bi'j zie'n wereld. Der gingen heel wat verhalen rond van luu die niet zo vertrouwd waren met disse dinge. Völle van die verhalen gingen oaver reuzen en weerwolven. Ze hadden der met evoch ten. Moar umdat ze sterk en niet bange waren, hadden ze deze baovennatuurlijke monsters altied verslagen. En altied allene. De reuzen en de weerwolven wieren steeds groter. Dus de heldendaden ok. Um aover ontmoetingen met heksen nog moar helemaol niet te praoten. Nölle lachen der in zie'n eigen moar een betjen umme. Hie wist dat ze laogen. Moar goed liegen is ok een kunst. En ze geleuven der noa een tiedjen zelf in. Nölle gunnen de dappere vertellers de roem en toeheurders de spannende verhalen. Net toen e beslotten had weg te gaon, dreaien de man zich umme. De hond, die nog onder de stroek lei, begon weer as een gek tekeer te goan. De kearl letten der niet op. Hie ston, met et zweard in de hand, Nölle an te kieken.

Tussen een rowwen baard en een wilden bos hoar, stonnen een paar koalzwatte ogen. Nölle zag dat e een kotten jas droeg met een rechopstoanden board. De kleure was groezeleg griesgruun. Der oaverhen had e een breeden leren riem, met doaran een holder woar, zo te zien, et zweerd inpassen. De bokse, die e anhad, was al es blauw ewest. An de ziedkanten van de piepen was nog iets te zien van rooie biezen. Met de grote learzen die e der bi'j droeg, zag e der uut as een dragonder. Et zol een soldoate können weazen, die der tussenuut ekneppen was. Die zwierven soms allene of in bendes deur et land en kwammen an de kost met roven en plunderen. Dat schot Nölle allemoale deur de kop, toen ze nog steeds onbeweaglijk tegen oaver mekare stonnen. Inens kwam de hond onder de stroek vandan en liep kwispelend langs Nölle noar de hutte. Hie kek um noa en viel in de volgende verbazing. In et scheefgezakte deurgat ston een klein deerntjen met lange blonde heure. Ze ging op de hoeken zitten en de hond begon eur hande te lekken. Ze proaten zachtjes tegen um en et dier ging op de rugge liggen. Ze aaien um oaver zie'n witte vacht. Zoas ze doar gebukt zat, met de lange heure tut op eur hande, kon Nölle eur gezichtjen niet zien. Moar wat um op dat moment et meeste verwonderen, was et gedrag van de hond. Et dier was beslist gin allemans vriend. Hie liet zich allene moar anhalen deur zie'n baas. Op kinder was e al helemoale niet gek. Die smetten um nog wel es een keie of een kloete zand noar de kop. Zo bunt blagen soms. Doarumme was et ok zo vremd. Et was net of et dier alles um zich hen vergat. Of e begrep wat dat kleine deerntjen tegen um zei. Inens ston ze op en kek Nölle an met een paar grote, wonderlijk blauwe ogen. Zukke ogen had e nog nooit ezien. Now was Nölle et die alles um zich hen vergat. Hie zag allene die ogen. Dat waren gin ogen van een kind. Nooit zol e onder woorden können brengen wat e zag.

Hie was een eenvoudigen schoapherder, moar dacht völle noa oaver alles wat e um zich hen zag. Oaver geheimzinnige natuurverschienselen. Doar kon e zich oaver verwonderen, moar was der niet bange veur. Et wonder van alles wat gruuit en bluuit. Wat geboren wördt en wat doodgeet. As e in de heide lei en noar de blauwe loch staren, dan vuulen e de oneindigheid. In de zommernachten sliep e ok meestal onder de blote hemel. Vake kek e noar de moane en de sterren en vroeg zich wel es af wat doarachter was. Moar hie kon et zich niet veurstellen. Soms wier e duuzelig van et denken en et staren in et oneindige. Etzelfde gevuul had e now ok toen e in die ogen kek. Hie wist niet hoelange of e doar estoan had, moar hie kwam weer met beide bene op de grond toen de dragonder et deerntjen bi'j een arm nom en met eur de hutte inging. De deure, die scheef an de verroeste hengsels hing, smet e achter zich dichte. Al die tied was der gin woord esprokken. Effen dacht Nölle nog, dat e et zich verbeeld had. Was e echt een dreumer, zoas de luu vaak zeien? Zie'n hond was veur de deure goan liggen en janken zachtjes. Toen Nölle um riep, was et asof et dier um niet heuren. Hie liep een endjen weg, moar de hond maken gin anstalten um op te stoan. Nölle fluiten snerpend op zie'n vingers en riep nóg een keer. Toen zag e dat kleine, blonde köpken boaven de onderdeure. De hond ging op zie'n achterpeute stoan. Ze strek um oaver de kop en metene dreaien e zich umme en rennen noar zie'n baas. Zonder dat Nölle wieters wat hoeven te zeggen, dreef e de afgedwaalde schÖape weer noar de kudde. Et liep inmiddels al tegen de oavend. De eerste motvlagen dreven boaven et vennegat. As i'j der in geleuven, lekken ze echt wel op witte wieve. De kudde was nog een heel ende van de kooi vandan.

Hie zol now de nacht ok op de heide können deurbrengen. Dat et 's nachts nog een betjen kold was, was niet zo slim. Achter de wortelstrubben van een umgeweaiden boom, onder zie'n dikken jas, was et best uut te hollen. Doarbi'j had e ok altied nog et platte flesken in de binnentesse. Niet dat e een groten drinker was, moar zo now en dan een opwarmertjen was nooit weg. Hie was oersterk en in al de joaren dat e schoapherder was, was e nog nooit ziek ewest. Moar now had e der gin zin in um de nacht buuten deur te brengen. De heide, de bosrand en et venne lekken um anders as anders. Net of et niet helemoal meer zie'n heide was. Een olde boomstronk lek effen op den dragonder zoas e doar met de broamstruke bezig was ewest. As e noar boaven kek, woar de eerste sterren zich lieten zien, zag e de ogen van dat kind. In de wiete lei een klein heuveltjen met van dat lange geale gres der op. Een heldere sterre schen der deurhen en weer zag e dat kinderköpken. Nölle schudden es met de kop. "Oppassen," zei e tegen zichzelf, "dat i'j ok gin dinge goat zien die der niet bunt." Net zoas anderen, um wiens bi'jgeleuf e altied lachen. Moar hie begrep dat luu, die bos en heide bi'j dag en nacht niet zo goed kennen, geheimzinnige, angstanjagende geesten, dwaallichten en weerwolven zaggen. Zo prakkezerend was e met de kudde bi'j de kooi an ekommen. Et was inmiddels al donker. Toen alle schöape binnen waren, lei Nölle de balk an de binnenkante in de klampen. Zelf sliep e in een hoek op een strozak. Een paar schöapevachten waren genog um een behagelijke sloapplaatse te hebben. Hie lei nog een heel peusken in et donker te staren noar die roadselachtige ogen. Toen viel e, wonderlijk genog, in een dreumlozen sloap. Een paar dage lange liep Nölle nog noa te denken oaver den vremden kearl en dat blonde deerntjen. Eur gezichtjen kon e zich niet veur de geest halen. Allene eur ogen en dat lange blonde hoar. Oaver een wekke of wat ging e toch weer met de kudde die kante uut. Dan zol e es kieken of ze der nog waren. Der trokken meer zwervers rond. Die zag i'j soms moar één of twee keer.

Intussen trok Nölle met de kudde deur de streek. Maken es een pröatjen met dissen en genen. Heuren wat ni'jtjes en vertellen wat ni'jtjes. Moar hie zei nooit wat oaver die twee in de vervallen hutte in et Wolfersveen. Want hoe meer e der oaver noadacht, hoe minder e wist wàt e der oaver vertellen mos. En de luu maken der dan toch weer zovölle bi'j, dat de gekste verhalen ont stonnen. Hie kennen dat van de spoken, weerwolven, heksen en eardmännekes. Zo now en dan ging e noar et darp. Hie dronk zich twee of dri'j neutjes in de herberg. Van allerhande volk kwam doar oaver de vloer. De smid en de slachter. Boeren en arbeiders. Ok reizende marskramers en soms een paar muzikanten. Van tied tut tied de ezelkarrevanen van de Hessenkearls. Die kwammen van et Duutse. Ze waren met handel onderweg noar de grote steaden in et westen. De ezels bepakt met marsen. Vol met allerhande handelswaar. Ok de veldwachter was der dan. Want der zat row volk onder. Hie was een grote keal met een indrukwekkende snorre. Een soort uniform had e an met een sabel opzied. Had een grote mond en heldhaftige verhalen met zichzelf in de hoofdrolle. Moar et gezag had e meer van zie'n postuur dan van zie'n moed. In werklijkheid was et een schijterd met een klein hartjen en heel bi'jgeleuvig. Hie was, wat dat betrof, niet den énegen. As der al heel wat liters drank deur de kealen waren egoan, kwammen de verhalen los. Nölle heuren et meestal moar stillekes an. Ze vroegen um ok wel es um wat te vertellen. Moar Nölle had niet völle te vertellen. Bi'j al die leugens en sterke verhalen, was de woarheid nog onwaarschienlijker. Inens spitsen e de oren. Een jongen boer, van de kante van Ruurle, begon te vertellen wat e een paar dage geleden had met emaakt.
Samen met een paar kammeroäde was e ok in disse herberg ewest. Ze hadden em weer goed eraakt en et was late eworden. Toch mos e met melkenstied thuus weazen.
Hie was op et peerd esprongen en reed niet, zoas anders, oaver de zandweg noar huus moar dwars deur de heide. Dat was een stuk kotter. Zo kwam e langs de vervallen plaggenhutte. Et was inmiddels al wat schemerig eworden. Hie reed langs et venneken. Inens was zie'n peerd stokstief blieven stoan en was beginnen te steigeren. Een minder goeien ruiter was der zeker af edonderd. Moar hie niet. Dat e zonder zadel reed, dei der niks anaf. Toen had e ezien, hoe een witte gedaante op of an et water ston.
"Scheij moar uut Evert." zei de smid. "Dat i'j witte wieve ezien hebt, is niks be zunders. Wi'j wet der alles van. Vertel es wat ni'js. As i'j dat tenminsten könt as i'j uut Ruurle komt."
De herberg had edaverd van de lach. Joa, de smid kon et soms zo fijntjes zeggen. "Loat mien es effen uutproaten." ging Evert wieter. Hie begon een betjen hettel te worden. Ze mossen um niet an Ruurle kommen. "Heb ik ezeg dat et een wit wief was? Dat mek den heitiezerbroaijer der van." Hie wees op de smid. Toen vertellen e, hoe e doar estoan had. Tussen de hutte en et venne. Niet bange, allene ni'jsgierig. Ok hie had effen an witte wieve edacht. Hie wol der altied al es ene van dichbi'j zien. Dus was e niet deur'ereden.
Dat dat kwam umdat et peerd gin poot wol verzetten, vertellen e der moar niet bi'j.

Et was een deerntjen met lange, blonde heure in een lang kleedjen. Ze had een emmer water uut et venne ehaald en liep der met noar de hutte. Ze was vlak veur um langs elopen. Et peerd ston nog steeds zenewachtig te stampen en te snoeven. Toen had et kind op'ekekken en wat ezegd. Hie had et niet können verstoan. Moar et peerd was inens heel röstig en begon noar eur toe te lopen. Hie had de teugels strak'etrokken, want hie mos hen melken. De knol geheurzamen niet, moar liep achter eur an. Toen had ze zich umme'edreaid en had wéér wat ezegd. Metene zetten et peerd de sökke der in en hie was optied thuus ewest. As dat gin wonderlijke beleavenis was, dan wist hie et ok niet meer.

Et verhaal van Evert lek goed op wat Nölle had met'emaakt. Hie mos toch es proberen um wat meer gewaar te worden oaver die twee doar op de heide.
Nölle vond, dat e moar weer es met de kudde de kante van de hutte op mos trekken. De meeste lämmekes waren der al. As der nog een stuk ofwat kwammen, kon e dat onderweg wel an.

Ekstra vrog trok e der op uut, want hie wol s'oavends weerumme weazen. Et was een boezeregen dag. De loch was gries en et reagenen een betjen. Een soort herfstdag in et veurjoar. Et liep zo'n betjen tegen de middag, toen de kudde et met geal gres begruuide heuveltjen passeren. Doar ston de hutte. De struuke waren weg en now was goed te zien, hoe vervallen et dink was. Et achterste stuk was zowat helemoale in'ezakt. Der was gin mense te zien. Moar doar, woar vrogger een soort schossteen ezetten had, kwam wat blauwe rook uut et dak. Ze waren der dus nog. De wind bloazen et oaver et venneken. As i'j wollen, kon i'j now blauwe wieve zien. Nölle grinneken bi'j die gedachte. Inens begon de hond te janken. Hie ston met de kop umhoge en de neuze in de wind. Toen stoaf e met grote sprunge noar de bosrand. Et was donker onder de dennen en Nölle kon niks onderscheiden. Dat der wat was, was zeker. Gin ree of ander wild, want doar dei zie'n hond nooit wat op uut. Hie fluiten een paar keer, moar et dier kwam niet weerumme. Moar es effen goan kieken, dacht Nölle en hie stappen der opaf. Toen e halverweage was, zag e wat tussen de struuke beweagen. Inens wist e et. Doar ston et deerntjen met de blonde heure. Ze had um ok ezien en zwaaien. Hie stok de hand op. De hond kwam noar um toe, sprong tegen um op en rennen weerumme. Nölle wier ni'jsgierig en liep noar de bosrand. Et deerntjen kwam tussen de struuke vandan. Ze droeg een stok oaver de scholder met doaran een soort jutezak. Toen ze kotterbi'j kwam, zag e dat et een lappe was die ze met de huuke anmekare eknupt had. Et gruun van jonge brannettels en ander onkruud, stok der an alle kanten uut. Dat was vremd. Wie plukken der now brannettels? Die rommel mos i"j afmeaien en verbrannen. 't Is grei dat nargens goed veur is. Gin dier die et vret. Ze nom de stok van de scholder en lei de boel op de grond. "Wat doe i'j toch met die rommel." Et schot Nölle der zo uut. Ze kek met eur grote, blauwe ogen noar um op. Nölle zag now pas goed hoe mooi dit kind was. De eerste keer, dat e eur ezien had, waren um allene die wonderlijke ogen op'evallen. Ze had een fien snuutjen,een wipneusken, volle lippen en hagelwitte tande. Doar umhen et lange, blonde hoar dat tut op eur middeltjen hing. Ze droeg een lang, grof linnen kleedjen, dat deur een rooien band um eur middel umhoge ehollen wier. Ze liep op blote vuute. "Dat kön i'j etten." Oja! Nölle had eur wat evroagd. Et kind was der inmiddels goan zitten. De hond lei an eur vuute. Nölle was zo veralterierd, dat e zich vaneiges deur de kniene liet zakken. "Dat kön i'j etten." zei ze nog es. Metene nom ze, met de blote hande, een bos brannettels uut de zak. Nölle kreeg de groezels. Wie zat der now met blote hande an brannettels?? Joa, Kas de smid kon dat. Moar den had zo'n hard vel in de knuuste, doar ging nog gin spieker deurhen. Moar disse kinderhendjes strekken oaver de bleadjes, asof ze de hond aaien. Of ze zie'n gedachten eroaien had, zei ze: Dat kön i'j ok." Ze lei een handvol veur um neer. Dank ow de koekoek, dacht Nölle, en dan de helen dag lopen krabben! "Gewoon de oasem inhollen." Nölle wist niet, hoe e et der met had. Hiel dat kind um now veur de gek? Moar toen e eur ogen zag, wist e dat ze et menen. Veurdat e et eiges wist, zat e met een paar brannettels in de hande. Hie vuulen warkelijk niks. Oademloos zat e der effen noar te kieken. Met een zuch van verbazing wol e ze neerleggen. Dat had e now niet motten doen. Inens dei et grei zie'n name weer ere an. Asof e gluuiende koalen in de hande had, smet e ze van zich af. Hie had niet de tied um kwoad te wodden. Et kind, dat tegenoaver um zat, schateren et uut. Eur hoge lach weerkaatsen tegen de bosrand. "Ik had ow toch ezeg, dat i'j de oasem in mossen hollen'" zei ze lachend.

Een betjen verleagen begon Nölle zich in de vuuste te krabben. Hie kon niet kwoad wodden op dit kind. Ze ging op de kniene veur um zitten en nom zie grovve knuuste in eur kleine hande. Toen grep ze weer in de buul en halen der een hendjen ander gruun uut. Ok onkruud, zag Nölle. Ze kneuzen et en vreef Nölle der met deur de hande. Et hielp een fitsken. Zelf ging e der nog effen met deur. Hie vuulen zich een betjen in de warre. Intussen kek e noar dat kleine figuurtjen veur zich. Et was dat van een jong kind, moar ergens passen eur maniere van doen der niet bi'j. Dat gevuul had e ok al ehad, toen e eur de eerste keer had ezien. Et was nog sterker eworden toen ze eur wonderlijk blauwe ogen noar um op'eslagen had. Ze deien um steeds denken an de on eindigheid van de blauwe loch, woar e zovake met zie'n gedachten in verdwalen. Disse ogen hadden ok dat roadselachtige. Ok dat duuzeligmakende gevuul dat oaver um kwam, as e noar de hemel, veurbi'j de sterren wol kieken. "Goa moar effen met noar de hutte." Nölle schrok wakker. Et branderige gevuul was der weer. Wel völle minder, moar nog wiet van lekker. "Doar heb ik wel ander grei," ging ze wieter, "dan is et metene oaver." Ze was inmiddels op'estoan en had de stok met de buul oaver de scholder. Moar veurdat Nölle op kon stoan, lei ze alles weer op de grond. Ze dei eur ogen dichte en ston effen zonder een beweaging te maken. Inens dreaien ze zich umme en liep noar de kudde. Nölle kek eur verwonderd noa. De schöape stonnen dichte op mekare, moar ze maken een pad vri'j toen et deerntjen noar et midden van de kudde liep. Doar bleef ze stoan. De hond liep eur noa en Nölle wier ok ni'jsgierig. Hie heuren een lam klagelijk mekkeren en wist metene wat der an de hand was. Et gebeuren niet zovake, dat een ooi eur lam verstoten. Heideschöape waren nog echte natuurdieren die eur jongen goed verzörgen. Moar now was der éne die, wat dat betrof, eur plicht verzaken. Ze liet eur lam niet drinken. Nölle had et nog es een keer met de noageboorte in'ewreven. Dat wol nog wel es helpen. Ze had et kleine ding toe'eloaten. Moar now was et bliekboar weer mis. Inderdoad, toen e der bi'jkwam, zag e dat de ooi et lam vanzich afhield. Ze was der bi'j goan liggen. En wat et kleine dierken ok proberen, ze maken gin anstalten um op te stoan. Et liep es noar een paar andere ooien en proberen doar an de kos te kommen. Moar gin schien van kans, die hadden eur eigen lammeren.

As verdwaald, ston et um zich hen te kieken en mekkeren zachtjes. Et blonde kind zat inmiddels op eur kniene bi'j de ooi. Ze lei eur één hand op de kop. Met de andere hand strek ze langsaam langs de flanken. Ze proaten zachjes. Et dier had inens alle andacht bi'j et deerntjen. Et lämmeken ston van een afstand stille toe te kieken. Veurzichtig kwam et een stepken dichterbi'j. Et kind stok een hand noar um uut en met een paar sprongen ston et bi'j eur. Toen lei ze ok een hand op et kleine köpken en dei de ogen dichte. De ooi begon et lam te besnuffelen. Ze ston langsaam op, dreaien zich umme en ging een betjen krom stoan. Dat was veur eur lam et teiken, dat et kon drinken. Et stot een paar keer met et kleine köpken tegen et uier en begon gulzig te zuugen. Et stetjen driftig in beweaging. De ooi bleef doodstille stoan. Et kind ston op en kek Nölle an. Hie had al die tied estoan, asof e wortel eschotten had. Wat um, as ervaren herder niet elukt was, had dat deern tjen, in een handumdreai, veur mekare ekregen. Dit was een wonder!
De hond, die der egaal met de neuze boavenop estoan had, liep um eur hen te springen. Weer schen et dier alles um zich hen te vergetten. Net as bi'j de eerste ontmoeting. Toen strek ze um oaver de kop en asof e wakker wier, had e inens al zie'n andacht weer bi'j de kudde. Nölle raken der hoe langer hoe meer van oavertuugd,dat ze met dieren proaten kon.
Samen liepen ze noar de hutte.
De vloer lei zo'n meter leager as de heide. De treaden waren emaakt van boomstämme, die uut esletten waren en half verrot. Binnen was et duuster. Der viel wat groezelig lech deur et geölliede papier, dat veur de kleine ruutjes in de leage veurgevel zat. Ok deur et rookgat, boaven de vuurkoele, kwam nog wat lech noar binnen.
Der hing een muffen loch van vochtige grond en schimmel.
Et kind krabben de asse van de koele en Nölle zag de zachtgluuiende holtskoale.
Ze nom wat dreug gres, lei dat der op en deur een hollen rietstengel begon ze zachjes et vuur an te bloazen. Toen et goed vlam vatten, lei ze der een paar tekke op en had ze een flink vuur emaakt. De rook trok deur et gat in et dak noar buuten. Nölle was inmiddels an et donker ewend eraakt en met et lech van de vlammen der bi'j, kon e meer onderscheiden.
Hie zag hoe wortels van gres en ander grei, as droade van et dak noar beneden hingen. Langs twee kanten van de kleine ruumte, was de grond niet helemoale tut op de vloer af'egraven. Zo waren een soort banken ontstoan. Doarop leien groflinnen zäkke, evuld met heide of gres. Dat waren de zit- en de sloapplaatsen. Bi'j et vuur stonnen een paar dikke holtblökke en onder et raam een grote kiste. An de deurpost en an et raamkozien een paar öllielempkes. Dat was alles. Et deerntjen had inmiddels wat uut de kiste ehaald. Nölle, die zich nog steeds in de hande ston te vrieven, zag dat et een klein buultjen was. Et was, zo te zien, van een stuksken darm emaakt. Ze knep der in en strek um een soort zalve in de hande. Et stonk nog net niet en et branderige gevuul trok metene weg. Nölle liet een diepen zuch los. "Kloar." zei ze. Asof et de gewoonste zaak van de wereld was. Moar Nölle vond et een merakel. Net toen e eur wol vraogen wat veur grei dat was, heuren e buuten gestommel en ging de deure los. Doar ston de dragonder. Et gestrikte knien, dat e in de hande had, gooien e op de grond. Hie lei een hand op zie'n zweerd en kek Nölle strak an. Et deerntjen, dat met de rugge noar de deure ston, dreaien zich umme. Ze maken wat handgebaren en de man liep weer noar buuten, zonder nog moar ene keer noar Nölle te kieken. Weer kreeg e dat onbehagelijke gevuul, dat der wat vremds met die beiden was.
Et blonde kind zag, dat Nölle zich niet op zie'n gemak vuulen. Zonder dat e wat vroeg, begon ze te vertellen dat dat Pier was en zie Hannelore heten. Hie was een Fransen soldoate ewest die in den lesten oorlog in Duutsland gewond eraakt was. Vlak bi'j um was een granaat ontploft en hie was in één klap doof eworden. Ze hadden um niet meer können gebruuken. Hie had vrogger veur dokter eleerd, had in et leger emot en mos in de oorlog de gewonde soldoaten helpen.
Pier wist alles oaver geneeskrachtige kruuden en nog völle meer.
In de joaren dat ze now bi'jmekare waren, had ze een hoop van um eleerd.
Nölle zat inens met een hele hoop vroagen. Moar veur e wat zeggen kon, ging ze wieter.
"Nee, Pier is niet mien vader."
Ze had nog amper können lopen, toen de Fransen et darp plat eschotten hadden woar ze met eur vader en moeder ewoond had. Die waren allebeide um me'e kommen. Net zoas de meesten in et darp. De oaverleavenden waren allemoal weg'evlucht.
Pier, die toen al et leger uut was, had eur den anderen dag tussen de puunhopen evonnen en met'enommen noar een schuulplaatse. Zie was gewond, moar hie had eur weer op'ekalefaterd. Zo waren ze bi'j mekare ekommen en ebleven.
Dan hadden ze hier en dan weer een peusken doar ewoond.
Pier hielp zommers de boeren.
Maken drankjes en zalfjes, die e dan langs de deuren en op markten verkocht.
Bar lange waren ze nooit op één plaatse.
In et Duutse moggen ze de Fransozen helemoale niet.
As der ergens wat estoalen was, kreeg Pier meestal de schuld. Soms was e in et hok estopt en doarnoa weg'ejog. Zo waren ze al zwervend hier ekommen.
Nölle had gespannen zitten luusteren. Ze had een hoog, helder stemmeken. Ze sprok een iets andere taal as hier in de streek, meer duuts noatuurlijk, moar Nölle kon eur goed ver stoan.
Zo, zie heiten dus Hannelore. Nölle vond Hanneken better bi'j eur passen en nuumen eur in et vervolg zo.
Der was eigelijk niet zo völle be zunders an et verhaal.
Een oorlogsverhaal zoas e der meer eheurd had.

Moar zoas Hanneken et vertellen. Eur stemme, eur handgebaren, de uutdrukking van eur ogen.
Et was asof die grote, vremde ogen bi'j um binnendrongen en hie de beelden zag, zoas zie ze ezien mos hebben. Asof e der zelf bi'j was ewest.
Pas toen ze de ogen neersloeg, kwam Nölle weer tut de werkelijkheid. Hie trok effen de scholders op asof e et kold had. Hier zat een bezunder mens tegenoaver um.
Veur et eerst vroeg e zich af, hoe old ze zol weazen. Een joar of acht, tien mis schien? Moar eur doen en loaten was niet kinderlijk.
Met: "Now zöl i'j toch weer noar ow schöape motten." bracht Hanneken um weer met beide bene op de grond.
Joa, hie mos maken dat e wegkwam. De dag was al zowiet evorderd, dat e metene de kortste weg noar de kooi mos nemmen.
Effen later liep Nölle weer achter de kudde.
Toen e op de strozak lei, kon e zich niet meer herinneren dat e van de hutte noar de kooi was elopen. Zelfs de olde vliegdenne, die midden op de heide ston, had e niet ens ezien.
Den boom lek, veural s'oavends, op een reus met een pokkel die altied moar onderweg was um de zonne veur de volgende dag op te halen.
Nölle had um Knoert enuumt.
Et was een kammeroad eworden. Hie zei um ok altied goeiendag as e der langs kwam. At et warm was, zat e soms in zie'n schaduw.
Dat e later samen met Knoert zowat zol verongelukken, wist e toen nog niet.
Een paar joar gingen veurbi'j. Pier had de hutte op'ekalefaterd. Et achterste deel ston weer oaverende. Et was ooit de sikkestal ewest. Et wier now gebruukt as opslagplaatse.
Hie had et zo emaakt, dat e der ok de kruuden in kon dreugen. Gate in de ziedkanten zörgen der veur dat de wind der deur kon.
's Zommers werken e soms bi'j de boeren. Die hadden um graag, want hie verproaten zie'n tied niet. Et was wel een vremden moar ala, as e zie'n werk moar dei.
Hanneken ging met de kruuden, zalfjes en de drankjes langs de deuren en noar de markten. Met Sint Joapink hielp ze oaren leazen. Moar meestentieds was ze druk met kruuden verzamelen. En elken dag zwom ze in et heldere water van et venneken. Zommer en winter.
Nölle kwam van tied tut tied ok nog es an. Hie begon old te worden en liep niet meer de hele dag met de kudde.
Jan van et Schot was op een dag bi'j um ekommen en had evroagd of e gin hulp kon gebruuken. Hie had een stuk of vieftien kinder.
"Jan hef een schot vol blagen." zeien de luu. Dat was zie'n bi'jname eworden: Jan van et Schot.
Nölle had der al wel es oaver edacht, moar schoapherder worden was niet veur iederene wegeleg. Et was ok gin werk dat in hoog anzien ston.
"Loat um moar es kommen." had e ezegd.
Den anderen dag was e der.
Et was een stoere knaap van een joar of zestien.
Drik heiten e.
Hie kek niet al te goochem uut de ogen, moar Nölle had al gauw deur dat et wel es een goeien opvolger kon weazen.
Hie had ok metene een jongen hond an'eschaft. Zo wieren de jonge herder en de jonge hond samen op'eleid.
Meer en meer liet e et werk oaver an Drik en et ging goed.

Der bunt in die joaren nog heel wat wonderlijke dinge gebeurt op de heide.
Dat Hanneken met de dieren kon proaten, doar was Nölle steeds meer van oavertuugd eraakt. Ze had iets, dat veur um nog steeds onverkloarboar was. Der gingen ok al heel wat verhalen oaver eur deur de streek.
Zo wisten de luu, dat ze piene kon verdrieven. Zonder millecienen. Gewoon met de blote hande.
Gert Gerritsen was een rieken hereboer.
Hie zat in de gemeenteroad, was olderling en had wieters nog een helehoop bestuursbaantjes. Gert had verstand van regelen en besturen. Hie was goed bevriend met de börgemeister, de dokter en de domeneer.
In de jachttied had e zelfs luu uut et westen oaver de vloer. Dan neudigen e de "eiken en de buuken" uut, zoas de luu zeien. Doar waren geleerde köppe bi'j.
Gerritsen was een belangrieke man in de streek. De kleine luu kekken hoge tegen um op. Hie had alles wat der moar te wensen viel. Geld en anzien.
Moar Gert maken zich zörge oaver zie'n oldsten zoon.
Gertjan was van tied tut tied goed ziek. Dan had e zo'n koppiene, dat e dagenlange in bedde lei. Et lech an de ogen kon e nog niet verdragen. Soms kon e een wekke lange niet noar schole.
Toen e nog klein was, had de dokter ezegd dat e der wel oaverhen zol gruuien.
Gertjan was now achttiene, moar hie had der nog steeds völle las van. Zie'n vader had der zelfs al es een professer uut Amsterdam veur loaten kommen, moar den had der ok niks an können doen.
Op een dag kwam Hanneken an de deure. Vrouw Gerritsen kocht wel es wat van eur. Grei tegen rowwe hande of een hoestdrankjen. Zie had ok wondere verhalen eheurd oaver dat deerntjen.
Veurzichtig was ze der al es tegen Gert oaver begonnen, um eur es noar Gertjan te loaten kieken. Moar hie wol der niet van wetten. Hie vond et kwakzalveri'je. De beste dokters konnen der niks tegen doen.
Now lei Gertjan al weer een paar dage in bedde. Gert was niet thuus. Hie was een paar dage noar 's Gravenhage veur een belangrieke vergadering. Now de spoorliene an'elegd was, kon e der makkelijker kommen. Hie maken graag gebruuk van disse veuruutgang. De gewone luu mossen der nog heel erg an wennen.
Zo'n trein ging zo hard, doar mossen ongelukken van kommen. Peerd en wagen en de hondekarre waren eur meer vertrouwd. Sommigen liepen nog liever dan dat ze in et iezeren peerd gingen zitten.
Vrouw Gerritsen besluuten Hanneken binnen te vroagen en te vertellen wat der met eur zoon was.
Hanneken stappen de breden gang in. Vrouw Gerritsen ging eur veur noar de mooie kamer.
De meid was bezig et kammenet in de was te zetten. Ze wier de kamer uut'estuurd. De vrouw begon te vertellen oaver de ziekte van eur zoon en vroeg Hanneken of zie doar niet wat veur had.
Nee, veur scheale heufdpiene had ze gin millecienen.
Moar vrouw Gerritsen had toch wel es eheurd, dat ze ok mensen kon genezen zonder millecienen. Zol dat bi'j eur zoon ok können?
Hanneken kreeg weer die wonderlijke blik in de ogen. Ze ston op, ging noar de deure en liep de gang in.
De meid, die schienboar niks anders had te doen, kek eur ni'jsgierig en verwonderd noa.
Hanneken liep regelrecht noar de sloapkamer van Gertjan.
Ok vrouw Gerritsen wist niet hoe ze et had. Et deerntjen was nog nooit binnen ewest en toch wist ze de weg. Toen Hanneken bi'j de deure an'ekommen was, dei ze um langsaam los en ging noar binnen.
De vensters waren dichte. Et was der potduuster. Et schen eur niet te hinderen.
Toch stok de vrouw de blaker op et nachkastjen an. Der noast ston een flesken pillen. Et was een ni'j millecien, had de dokter ezegd. Of et hielp, wist e nog niet moar Gertjan zol der in elk geval op sloapen.
Hanneken ston al bi'j et heufdende van et grote, eikenholten ledekant. Ze sloeg et dekbedde terugge, dat Gertjan helemoal oaver de kop had etrokken.
Hie sliep. Moar et was gin gewone sloap.
De vuuste hield e verkrampt tegen et heufd edrukt. Zie'n oademhaling was kort en onregelmoatig.
Hanneken had de ogen dichte en lei één hand op zie'n veurheufd. Der kwam een pienlijke trek op eur gezichte. Ze trok eur hand terugge en maken effen een gebaar.
Dat wonderlijke ritueel herhalen ze nog een paar keer.
De verkrampte holding van Gertjan verdween. Zie'n oademhaling wier röstiger. Et was te zien dat e in een diepen, ontspannen sloap viel.
Zie'n moeder had et met verbazing an'ezien. Dat kind had werkelijk bezundere gaven.
Hanneken liep de sloapkamer uut en ging, zonder een woord te zeggen, de gang deur en de veurdeure uut.
Den anderen dag was Gertjan weer helemoale den olden.
Hie had van alles niks emerkt. Zei, dat die ni'je millecienen merakels goed waren. Hie had in lange tied niet zo goed esloapen.
Zie'n moeder zei niks. Zie wist ok niet wat der precies gebeurd was, moar ze was der zeker van, dat et niet van de pillen kwam.

De dokter kwam de volgenden dag nog effen langs. Toen e de sjeze et erf opkwam, kwam Gertjan net uut de stal. Hie was bezig et peerd veur et wagentjen te spannen, um zie'n vader van et station te halen
"Zo Gertjan, alweer de oude?" zei e.
Joa, hie had goed esloapen en van heufdpiene had e gin las meer.
"Dat nieuwe medicijn is dus eindelijk de goede remedie".
De dokter glunderen.
Moeder was der inmiddels ok bi'j'ekommen. Ze had de leste weurde eheurd.
"Ja vrouw Gerritsen, de medische wetenschap gaat met sprongen vooruit".
Ze gaf um geliek, moar in eur hart was ze der van oavertuugd, dat niet de millecienen moar Hanneken de beste remedie was.

Ze dörven et um niet te vertellen want ze wist dat de dokter niks hebben mos van die fratsen, zoas hie dat nuumen.
Het was allemaal "bijgeloof van simpele en ongeletterde luiden", zoas e dat zo fraai kon zeggen.
En as hie der achter kwam dat zie Hanneken der bi'j'ehaald had, zat de kans der in dat e nooit meer kwam at ze um neudig hadden.
Ze zollen niet de eersten weazen die dat oaverkwam. Hie ston op zie'n ere, of e now bevriend was met Gert of niet.
De meid, die in de hof bezig was, had alles eheurd en ezien. Toen vrouw Gerritsen eur zag, schot ze raps achter de rhodondendrons.
De boerin hef eur s'middags effen apart enommen. Ze mog niks wieter vertellen van wat ze eheurd en ezien had. An gin mense. Ze beloaven dat ze et veur zich zol hollen. Ze vond et wel jammer, want ze vertellen graag ni'jtjes.
At ze uutgoansdag had, ging ze altied noar eur vriendin Detjen die bi'j de bakker werken.
Ze kon et niet veur zich hollen. Moar ze zei der eur bi'j, dat ze et niet wieter mocht vertellen. An gin mense. Dat beloaven ze. Ze zol et veur zich hollen. Detjen vond et wel jammer, want ze vertellen graag ni'jtjes.
En zo wist al gauw et halve darp, dat ze et niet wieter mochten vertellen.
Op een mooien, laten herfstdag besluuten Nölle um weer es noar Hanneken en Pier te goan. Zie'n hond had metene in de gaten, wat e van plan was en sökkeldraven vrolijk veur um uut.
Et dier liep een betjen mank, moar dat was olderdom. Hie zag ok niet al te bes meer. As e blökken, kwam der ok niet zovölle geluud meer ut.
Nölle kuieren op zie'n gemak oaver et pad dat langs de bosrand liep. In de wiete zag e de verkaolde boomstomp van wat ens Knoert was ewest.
Nölle mos terugge denken an de dag, dat zie'n vriend de heide veurgoed had verloaten. Der had niet völle an'escheald, of Nölle was met'egoan.
Et was den dag warm en drukkend weer ewest.
De kudde was nauwelijks van de plaatse te kriegen. Ze leien sloom in de heide te neriken. Nölle had gin zin um wieter te trekken.
Hie liep noar Knoert en ging tegen zie'n dikken, rowwen stam zitten. Van hieruut kon e de hele kudde oaverzien. De tasse gebruuken e as heufdkussen.
Iedere keer zakken um de ogen dichte. Hie besluuten, um der moar bi'j te goan liggen.
De hond, die ok niet vlot was vandage, lei vlak bi'j de kudde onder een stroek.
Et was windstille. Der was gin nöaldjen an Knoert dat bewoag. Een leeuwerik, die et nog efkes op de huppen kreeg, vloag zingend recht umhoge. Asof e et doar ok niet kon vinnen, liet e zich as een baksteen vallen en dei der wieter ok et zwiegen toe.
Zo ston de hele natuur te "luusteren".
Behalve Nölle. Hie was in sloap evallen.
Hie dreumen van niks en van alles deurmekare. Et ene moment zat e met de olde vliegdenne an toafel in de herberg en et volgende moment liep e met een kudde honde, bewaakt deur een schoap, in de hof van de börgemeister.
De veldwachter lei bi'j boer Gerritsen an de ketting.
De hunde hadden inens allemoale een kort zweerd in de peute en liepen op learze. Één schoap zat bi'j Knoert op de nekke en proberen de veldwachter met zie'n eigen sabel van zich af te hollen.
Toen heuren e Hanneken roepen.
Et schoap viel uut de boom en de veldwachter ston in zie'n hemp, moar had wel zie'n sabel weer. De hunde stonnen te mekkeren.
Weer riep Hanneken:"Kom hier!".
Inens was alles stille. De veldwachter lossen op en dreef, as een wit wief, oaver et venne. De hunde hadden wolle en Nölle sliep deur. Now dreumen e, dat e Hanneken zag stoan.
Ze wenken um driftig en bleef moar roepen dat e bi'j eur mos kommen. Moar hie lei zo lekker. Ze kon toch ok bi'j um kommen? Hie ston langsaam op en wenken eur op zie'n beurte. Ze bleef stoan.
"Maak dat i'j doar wegkomt Nölle!!".
Ze zei et op zó'n toon dat Nölle as vanzelf de zandbulte, woar Knoert ston, afdalen en noar eur toeliep.
Hié wol niet, moar zie'n bene wel. Et ging vanzelf.Dat geet vaker zo in een dreum.
Toen e bi'j eur kwam en ze um bi'j een arm pakken, had e pas in de gaten dat e wakker was.
Terwiel ze achteruut liep, bleef ze noar de olde vliegdenne kieken. Weer met zo'n roadselachtigen blik.
An de bosrand bleef ze stoan. Nölle, die nog steeds niet wist wat e der van denken mos, volgen eur ogen die nog steeds op Knoert ericht waren.
Inens ston e as an de grond eneagelt!
Een groten vuurbal kwam uut den dampigen loch. Met een enormen donderslag sloeg e Knoert in de pokkel. Et was asof e ontploffen en ston metene in lichterlaaie.
Een zwarten rookpluum steeg op. Et had de vorm van Knoert. De wind, die op'estokken was, dreef um veur zich uut.
Oademloos ston Nölle te kieken.
Zie'n kammeroad was onderweg noar doar, woar e altied had willen weazen. Noar de zonne. Noar et lech. Los van de eerde en vri'j van storm en reagen. Opweg noar "veurbi'j de sterren".
Et ging harder weaien en de reagen begon met bakken uut de loch te vallen.
Toen begon Nölle te beven.
Inens beseffen e wat der werkelijk gebeurd was. Starend noar de dovende vlammen, drong et tut um deur dat e zie'n leaven an Hanneken te danken had. Zie had ewetten wat der met Knoert ging gebeuren.

Nölle wier slap in de kniene en mos der bi'j goan zitten. Et deerntjen lei een hand op zie'n scholder. Hie wol opstoan, moar Hanneken ging noast um zitten. Nölle pakken eur hand en wol eur bedanken. Moar hie wist niet hoe.
Ze strek de natte heure uut eur gezichte en kek um an.
Nölle strek zich ok es deur de ogen. Hie vond et een geluk dat et reagenen. Hie zag an eur blik, dat ze um begrep.
Zo hadden ze samen nog effen in de reagen ezetten. Ieder met de eigen gedachten. Nölle dacht an Knoert. Et was, asof de zonne zelf um had op'ehaald.
Hie was een vriend kwiet, moar hie zol um nooit vergetten.
Woar zol Hanneken an hebben edacht?
Hie zol et nooit te wetten kommen. Ze was ondeurgrondelijk. Iemand met boavennatuurlijke gaven. Doar was gin mense zó van oavertuugd as Nölle. Van alle luu in de buurte kennen hie eur et beste, moar begrep der net zo weinig van.
Zonder nog een woord te wisselen, waren ze beide eur eigen weg egoan.
Nölle had nog ene keer noar de verkoalde resten van Knoert ekekken. Weer had e last van de reagen in de ogen.
Toen had e, in gedachten verzonken, de kudde noar de kooi ebracht.
Et was al een paar joar geleden, moar altied as e hier langs kwam, zag e alles weer veur zich.
Toen e op de heide kwam, zag e de kudde lopen.
Drik was der dus ok. Kon e effen een pröatjen maken en kieken hoe et met de schöape ging. Hie zag ze niet zovake meer, want hie wonen now bi'j zie'n zuster an de rand van et darp. Nölle lei een hand boaven zie'n ogen en speuren rond.
Drik was niet te zien. Den zol wel ergens zitten uut te rösten. Dan moar effen um de kudde henlopen, dan vond e um wel.
Toen e zowat helemoal rond ewest was, had e Drik nog niet ezien. Vremd.
Effen ston e te twiefelen. Zol e der zelf bi'jblieven?
Een kudde kön i'j niet allene loaten. De hond was ok niet te zien. Hie liep nog een endjen wieter. De plaggenhutte kon e van hieruut net zien stoan.
Zol Drik soms bi'j Pier en Hanneken weazen?
Moar dat kon e zich niet veurstellen. Drik was gruwelijk bi'jgeleuvig en mos niks van die beiden hebben. Deur al die verhalen, die de ronde deien, kwam e der et liefste niet tekort bi'j in de buurte.
Net toen Nölle wol goan zitten kwam de hond van Drik ,uut de richting van et venne, op de kudde afdraven.
Nölle wier ongeröst. Doar in de buurte zatten van die zompgate zoas op völle plaatsen in et Wolfersveen. Der liepen moar smalle peadjes deur, die amper te zien waren. Et was dichte begruuid met biezen en ander grei. As i'j de weg niet kennen, kon i'j zo in et moer terechte kommen.
Mensen, die dat bunt oaverkommen, hebt ze soms nooit weer'evonnen.
Was et een wonder, dat doar ok zovölle geestenverhalen de ronde oaver deien? De boelekeals wonen ok in et moer. Die waren der altied opuut um gewone stervelingen met te nemmen in et onderaardse. Ze bewonen ok de vennen en de drinkkolken van et vee.
Nölle wist de weg en zetten de sökke der in. Hie volgen een smal wildpeadjen dat van de rand van de heide deur et moer liep. In zie'n hoast glieren e zo now en dan uut, moar wist op de bene te blieven. Intussen kek e um zich hen. Moar deur de dichte begruuing kon e niet völle zien.
Effen later zag e, tussen de struuke deur, et water van et venne.
Net, toen e wol roepen zag e Drik.
Den zat op de kniene, doodstille, achter een dichten stroek en kek noar et venne. Nölle kreeg een donkerbroen vermoeden. Veurzichtig liep e nog een endjen wieter. Drik merken niks. Hie zat nog steeds onbeweaglijk noar et water te kieken.
Et was windstille en de oppervlakte was glad as een spiegel. Op twee schuune strepen van kleine golven noa die, buuten et gezichte van Nölle, bi'jmekare mossen kommen. Asof een pielende zie'n sporen trok.
Metene wist e et. Hanneken was an et zwemmen en Drik zat eur te beloeren.
Zonder noa te denken, grep Nölle een stuk dood holt van de grond en smet et Drik noar de oren.
Et zoesen um vlak langs de kop en bleef in de stroek hangen. Asof e een bom onder de konte had, sprong e op. Moar veur e op beide bene kon stoan, klabadderen e achteroaver in zomp. Wild sloeg e met arme en bene um zich hen. Hie proberen zich an een tak van een stroek oaverende te trekken, moar den knappen af as een gressprietjen. De bene kon e der ok niet onder kriegen, want der was gin vastigheid.
De angst kreeg um te pakken.
Nölle, die e nog niet ezien had, liet um nog effen knooien. Loat um moar goed bange worden, dacht e, dan verget e et nooit meer.
Toen Drik tut oaver de boek in de prut zat, stappen Nölle der opaf.
"Goat i'j lekker?." Twee grote angstogen kekken um deur de modder an.
Toen Drik zag dat Nölle et was, stok e beide hande noar um uut. Moar Nölle maken nog gin anstalten um um te helpen.
Met de hande in de tesse, ston e op Drik neer te kieken.
"Help mien dan." Hie begon te janken.
" I'j holt toch zo van zwemmen?" zei Nölle. "As i'j der allene moar noar kiekt, leer i'j et nooit. Now kön i'j mooi effen oefenen". Hie kon zie'n lachen niet loaten. Et was ok een kemiek gezichte, zoas Drik doar in de drek zat. De heure vol prut. De snoete onder de modder en met de klere in volen an et lief, zag Drik der uut as een boelekeal die op et punt ston,um zich terugge te trekken in de natte onderwereld.
Toen vond Nölle et zat.
Hie nom een stevigen tak en effen later ston Drik noast um op et smalle peadjen. Hie beven van onderen tut boaven. Moar niet van de kelde.
Nölle hef um doar effen goed af'edreugd. Wat e allemoale zei, zölle wi'j moar niet op papier zetten. Et laatste wat e metkreeg, was een schop onder de konte.
Drik drop, letterlijk en figuurlijk, af.
Hie was bl'ij, dat Nölle en niet Pier um betrapt had. Een paar jonges uut et darp waren, bi'j een ontmoeting met Pier, nog anders tepasse ekommen.
Nölle liep noar et venne. Hanneken had um ezien en kwam noar um toezwemmen. Eur lange kleed lei op een pol zompzegge. Et was een prachtig gezichte, zoas dat ranke figuurtjen deur et water gleed. Eur lange, blonde hoar golven achter eur an. Ze zag der uut as een waterfee of een elfjen, vond Nölle.
Veurdat ze uut et water klom, dok ze nog ene keer onder. As een zeemeermin, zol Nölle ezegd hemmen, as e had ewetten wat dat was.
Effen later ston ze veur um. Met één beweaging van eur heufd, gooien ze eur lange heure noar achteren. Een boage van waterdröppels zweven deur de loch.
Nölle kreeg der nog een stetjen van met. Hie veagen ze zich uut de ogen.
Hanneken wrong de heure uut en begon te lachen um et bedremmelde gezichte dat Nölle trok, toen e eur ankek. Zo had ze um nog nooit zie'n kieken. Ze ston frank en vri'j, zonder schaamte veur um. Ze wist ok niet wat dat was. Een natuurkind schaamt zich niet veur eur lichaam.
Moar Nölle zag, dat ze gin kind meer was. Hier ston een jonge vrouw veur um. De hond liep metene noar eur toe en begon eur natte vuute te lekken.
"Heb i'j ezwommen?". Dat was een oaverboadige vroage, moar hie wist zo gauw niks anders.
"Joa." zei ze en trok eur kleed an.
Ze ging ze noast Nölle op een umgweaiden boomstam zitten.
Zo zatten ze effen zwiegend in de zonne.
De hond lei an eur vuute en die twee hadden allene andacht veur mekare. Dat was altied zo, as Nölle met zie'n hond bi'j Hanneken was. Effen bi'jproaten, nuumen Nölle dat.
Intussen zat e zelf met een stöksken in de grond te pulken. Hie trok wat streepkes en krullekes in et zand.
Een pillendreaier, die langs kwam rollen met een knienenköttel, wol e een handjen helpen. Moar de glimmende zwatte keaver kwam der zó van in de warre, dat e niet meer wist welke kante dat e op mos. Hie liet de köttel de köttel en krop onder de boomstam.
Nölle was ok een betjen in de warre. Hie wol Hanneken zeggen, dat et niet ongeveurlijk was um zo in et venne te zwemmen. En woarumme dat zo was.
Moar hoe doe i'j dat? Nölle was al gin gladden proater. Hoe vertel i'j dat dat geveurlijker is veur een jonge vrouw, as veur een kind.

Hie wist, dat Hanneken soms gedachten kon leazen. Misschien wist ze zo wat e bedoelen. Zonder dat e een woord ezegd hadde. Hie had der al wonderlijke staaltjes van met'emaakt.
Nölle kek op, moar zie spöllen nog steeds met de hond. Ze lek gewoon een groot kind.
Effen dacht e der oaver, um moar niks te zeggen. Moar toch mos e eur waarschuwen. Zie had um ok al es et leaven ered. Hie vond, dat et zie'n plicht was.
Weer kek e noar de knienenköttel.
Nölle vuulen zich as den zwatten keaver. Hie zat ok eigelijk met een köttel en wist niet welke kante dat e der met op mos.
Joa, nog slimmer. Hie had et gevuul, dat e disse pille tegen een berg op mos rollen. En hie zat der ok allene met.

Deur et spöllen met de hond, was Hanneken et kleed van de scholders egleden. Et wier allene bi'jmekare ehollen, deur de rooien band um eur middel. De zonne schen vol op eur vrouwlijke vormen.
Nölle zuchten een keer diepe. Hie moch dan een olden keal weazen, moar wat mooi is, is mooi. Een vremd gevuul trok um langes de ruggegroat. Hie had der nooit meer zo, bi'j stille'estoan en dacht dat e doar allange oaverhen was. Moar hoe slech kent een mense zichzelf. Der gebeurt soms dinge, woardeur i'j ow oaver ow eigens verbaasd. Soms zit olderdom in jonkheid en jonkheid in olderdom. Nölle dacht an Drik.
Hie schudden een keer met de kop, wreef zich deur de ogen en ston op. Et stöksken, dat e nog in de hand had, had e ongemerkt an een kwas ekewd. Kiekend noar et water, moar zonder wat te zien, zei e:
"Hanneken, as i'j zo blieft lopen vat i'j kelde."
Zo, et begin had e.
"Hoe kom i'j der bi'j." antwoorden ze vrolijk. "Ik zwemme elken dag. Zommer en winter. Al vanaf dat ik lopen kan." Ziezo, Nölle kon opni'j beginnen. Moar hoe? Hie proberen et nog een keer. "Ja, as kind,.........."
Now werken e zich helemoale in de nesten. Hie vuulen zich de keaver, die een endjen de berg op, zie'n köttel weer noar beneden zag rollen.
Hoe mos i'j now uutleggen, wat et verschil is tussen een klein deerntjen en een jonge vrouw. Toch mos e eur waarschuwen.

Toen zag e Drik weer veur zich die op een boelekearl had elekken zoas e doarstraks in de prut had ezetten.
"Ja kiek,: begon e weer, "i'j wet dat der völle verhalen bunt van boelekeals die kinder mettrekt et water in."
"Och Nölle, dat is toch onzin. I'j wet net zo goed as ikke, dat de luu dat zegt um de kinder uut de buurte van et water te hollen."
Huppekee, doar ging zie'n bölleken weer. "Moar ik," ging Hanneken wieter, "ik kan zwemmen. I'j könt mien niet bange maken."
Nölle krabben zich effen, woar et um niet jökken. Hie was een betjen mieterig op zichzelf. Hie was toch gin keaver?
Hie dei een stap noar veuren en kek eur, veur de eerste kere, rech in de ogen. "I'j bunt gin kind meer." zei e zo streng meugelijk en hie wees noar eur. Hie gebruuken et stöksken as een kapelmeister, die de eerste twee tellen van de moate angif.
Toen sloeg ze, tut geluk van Nölle, de ogen neer. At ze um was blieven ankieken, was e niet völle wieter ekommen, Want ze brachten um altied nog een betjen in de warre.
"Der bunt misschien gin boelekeals die kleine kinder te pakken nemt, moar der bunt wel een boel keals die jonge deerns achternoa zit. As ze ow ziet zoas i'j hier zwemt en der now bi'jloopt, kan dat heel geveurlijk weazen."
Dat was de langste redevoering die Nölle ooit ehollen had. En nog wel oaver een onderwerp, dat niet oaver schöape of et weer ging.
Hie gooien et stöksken in et venne en ston te kieken, hoe de cirkels in et water steeds groter wieren.
As ze now moar niet ging vroagen, hoe en wat der geveurlijk an was. Moar et bleef stille.
Toen e zich umme dreaien, zat Hanneken op de boomstronk. Et kleed had ze weer oaver de scholders etrokken en hiel et met één hand bi'jmekare. Ze had weer die vremde uutdrukking in de ogen. Nölle wist uut ervaring, dat e now niks meer hoeven te zeggen. Ze was onbereikboar. As in een andere wereld. Een wereld, woar hie niet binnenkwam. Een wereld, die dichter bi'j de natuur en de dieren lei as bi'j de mensen. Zo kennen e eur as ze met zie'n hond "proaten". Zonder een woord te zeggen.
Effen wier e uut zie'n gepeins op'eschrikt, toen een paar pielenden op et water neerstrekken.
Ze zwommen noar de kante, kwammen et water uut en plarken noar Hanneken toe. Die zat nog steeds, onbeweaglijk, met de hond an eur vuute. Ene van de pielenden begon an eur hoar te trekken. Den anderen klom met de platte plarkpeute op eur schoot en ging zitten, asof et zie'n nest was. Hanneken lei um een hand op de rugge en begon et dier zachjes te aaien.
Nölle was niet zo verwonderd. Dit had e vaker ezien. Disse pielenden waren olde bekenden van eur.

Hanneken was nog steeds in die andere wereld. Nölle was geröst esteld. Hie had de köttel oaver de berg.
Now mos e moar weer es opstappen.Hier heuren e niet meer bi'j.
Hie liep de weg terugge, die e ekommen was, wam langs de stroek woar Drik achter ezetten had en e Nölle en de dood onder ogen ezien had.
Toen e de heide opstappen, was de kudde in gin velden of weagen meer te zien. Hie mos effen grinneken. Drik zol veurlopig wel niet meer disse kante opkommen. Nölle vond, dat e goed werk edoan had. Now moar hoppen, dat Drik en Hanneken der beide wat van eleerd hadden.
Hie was zo in de prakkezoatsies, dat e thuus pas merken dat de
hond niet met'ekommen was. Moar den wist de weg allene ok wel.

Hanneken hef nog een hele hotte an et water ezetten. Samen met de pielenden en de hond van Nölle.
Ze dacht noa, oaver wat Nölle ezegd had. Dat ze gin kind meer was, wist ze zelf ok. Ze zag, hoe eur lichaam langsaam veranderen. Ze was niet meer dat dunne kind. Ze had ezien, hoe Nölle noar eur ewezen had. Langsaam lei ze eur hande op eur kleine borsten.
Ze had der nog niet zo bi'j stille"estoan. Et was toch heel gewoon, dat een meisjen vrouw wier. Wat was doar now zo geveurlijk an? En wat hadden de keals doarmet te maken?
Ze zag wel es, dat de jonges en de mansluu meer noar eur kekken as vrogger. Moar ze dacht dat dat kwam, umdat ze eur vremd vonnen. Ze wist heel goed, dat der allerhande verhalen oaver eur en Pier de ronde deien. Dat ze in de toekomst kon kieken en zo. Soms zag ze gebeurtenissen ankommen. Zoas met Nölle en Knoert indertied. Moar eur eigen toekomst bleef veur eur verborgen. En dat was moar goed ok.

Pier had eur ok al ezeg, dat ze gin kind meer was. Et zal ongeveer een joar geleden ewest weazen.
Ze was, zoas elken dag goan zwemmen. Et was stille op en um et venne. Toen ze net et water weer uut was, strekken vier wilde enden met völle kabaal op et water neer. Ze kwammen metene noar eur toezwemmen. Helemoal niet bange. Woarum zollen ze ok. Ze kennen eur al vanuut et ei en hadden vake samen in et venne ezwommen.
Hanneken gleed terugge in et water en effen later zwom ze tussen de enden. Now begon der een spel. Hanneken proberen der ene te pakken. Net veurdat ze um had vloag e op, scheren een paar keer leage oaver eur hen en strek toen weer neer. Ze pikken noar eur lange heure. Soms nam der ene een langen lok in de snavel en zwom achter eur an. Et was net een slippendrager.
At Hanneken zich op de rugge liet drieven, dan gingen ze gewoon op eur zitten. Dat deien ze al, toen et nog kuukens waren. Dan dreaien Hanneken zich inens umme en et hele spul kwam met völle kabaal en gespetter weer in et water terechte.
Zo hadden ze al heel wat samen eravot.
Inens zag ze, dat et water rood ekleurd was. Ze schrok. Zol één van de enden gewond weazen? Moar dat zol ze metene ezien hebben. Had ze zichzelf ergens an bezeerd? Ze had et niet emerkt, moar et zol können. Ze zwom noar de kante. De pielenden achter eur an. Toen ze op et dreuge ston, was ze der zeker van dat eur bloed et water rood had ekleurd. Ze trok eur kleed an en liep noar de hutte.
Pier was bezig met zie'n drankjes. Hanneken vertellen wat der gebeurd was. Pier höken de pot, die boaven et vuur hing, van de dri'jpoot. Hie greulen een betjen en beduuden eur dat ze noast um mos kommen zitten.
Toen had e eur verteld dat et heel gewoon was. Dat ze een vrouw was eworden. Nee, hie had der gin millecienen veur. Et ging vaneiges weer oaver. Ze mos vanoavend moar es kieken, hoe de moane der bi'j ston. As e oaver een tiedjen weer zo was, dan zol et weer gebeuren. Nee, et had niks met de moane eiges te maken en hie, as man, had der gin last van.
Toen had e een paar repen linnen uut de kiste epakt en dat was et dan.
Moar now was Nölle ekommen en had eur der ok op ewezen dat ze now een vrouw was. Moar wat bedoelen dén doar now precies met? Ze had ezien, hoe Nölle noar eur ewezen had.
Zo zat Hanneken met een helen hoop vroagen.

Een zommer, een herfst en een winter gingen veurbi'j.
Et was een langen, strengen winter ewest. Half oktober was et al goan vriezen. In et begin konnen de enden et water nog een betjen loshollen. Hanneken bleef zolange zwemmen at et kon. Ok as et vroor en der een löagsken ies op et water lei. Twee pielenden waren in één nach vaste evroren op et venne. Pier had ze met de biele los motten houwen en ze met'enommen noar de plaggenhutte. In et gat, dat e emaakt had, douwen e een bos stro zodat et los bleef. Ze mossen toch water hemmen.
Toen was der nog een pak snee oaverhen ekommen. Et was een barre tied veur mens en dier.
Pas, toen et veurjoar der al lange had motten weazen, begon de snee te smelten. De vorst zat diepe in de grond. Et smeltwater maken van grote stukken heide één zompig moeras.
De wildpeadjes noar et venne stonnen ok onder water. As et wind stille was, lei et te dampen in de zonne. Et was dan ok al half mei veurdat et venne weer zie'n olde vorm had. Alles wier weer gruun.
Nölle zei, dat noa een strengen winter ok een strengen zommer zol kommen en dat der nooit twee zukke winters noa mekare kwammen. Hie was ok nog zo'n soort weerveurspeller. En meestal kwam et uut.
Dat e zich de volgende winter, die toch weer zol kommen, zich later better zol können herinneren as dissen, kon e niet veurzien.
Et leaven begon weer zie'n gewone loop te kriegen.
Hanneken zoch weer kruuden en Pier brouwen der zie'n millecienen.
De pielenden gingen weer noar et venne. Ze hadden de winter deur'ebracht in de hutte. s'Nachts sliepen ze in een mande met heui die noast de grote kiste ston. Oaverdag plarken ze oaver de lemen vloer. Soms gingen ze efkes noar buuten, moar meestentieds zatten ze knus bi'j mekare in et heui. Dat pleatsken kennen ze goed. Tutdat ze vliegen konnen hadden ze hier ok ezetten. Op een dag in et veurjoar waren ze doar, net uut et ei, terechte ekommen.
s'Margens vrog, nog veurdat de zonne op was, waren der streupers op de heide ewest. Meestal merken doar gin mense wat van. De meesten gebruuken strikken um kniens of reeën te vangen.
Een enkele keer liep der wel es ene met een geweer.
Pier zetten um de hutte ok regelmoatig strikken. Streupen was verboaden, moar zowat iederene dei et. De meeste luu waren zo arm, dat dit de enige maniere was um een stuksken vleis in de panne te kriegen.
De veldwachter grep der zo now en dan wel es ene in de krage. Moar den mos wel allene weazen, gin geweer hebben en niet al te sterk. Hie had et niet zo op streupers. Et was meestal nachwerk um ze te pakken te kriegen en der was weinig ere an te behalen. Eigelijk kon et um ok niet schealen. Der zat wild zat. Zo now en dan kreeg e zelfs nog wel es een knientjen en dan liet e de man gewoon lopen.
Moar de börgemeister, achter zie'n buro, dacht doar anders oaver: "Wet is wet en daar dient boer en burger zich aan te houden. De dienaar der wet moet daar ten strengste op toezien." Jazekers burgemeester."
"Orders zijn orders en dienen te worden opgevolgd."
"Tot uw orders burgemeester."
En zo was de veldwachter den nacht de heide op'esloft. Met een betjen geluk kwam e "de Foezel" tegen. Dan mos de keal wel ladderzat weazen, want anders kon e better de andere kante uutkieken. De Foezel was een landloper die meestal in heuibergen en schuren sliep. Hie jatten as de raven. Was brutoal en sterk as een beer as e nuchter was. Sommigen beweren dat e een geweer bi'j zich had.

As e ergens in de buurte ezien was dan kammen de boeren, veurdat ze noar bedde gingen, samen met de waakhond et hele erf uut. En dan nog deien ze vake gin oge dichte. Soms ging der een heuiberg of bosmiete in vlammen op as de Foezel in de buurte was. Ze konnen nooit wat bewiezen, moar dat et toeval was geleuven gin mense.
As e evonnen wier in een berg of in een schure, wol e wel goan as de boer um een flesse jenever gaf. Had e dat niet, dan waren boerenjonges ok goed.
As de veldwachter den now es te pakken kon kriegen, dan zol e bi'j de börgemeister een hel goeie beurte maken.
Een paar keer was de Foezel, deur een boer en de knech, met gavels van et erf af'ejoch. Twee nachten later was de schure tut de grond af'ebrand.

De veldwachter wier der bi'j ehaald. De boer vertellen et verhaal van de Foezel en was der van oavertuugd, dat den de schuure had an'estokken.
De veldwachter hing zie'n sabel op de plaatse en stappen gewichtig um de verkoalde resten hen.
Dit was et grotere werk!
Hie vroeg de boer um een harke en begon hier en doar in de troep te krabben. As e now met "overtuigend bewijs" kon ankommen dat de Foezel dit eflikt had, dan zol de börgemeister héél tevreaden oaver um weazen. Want de börgemeister vroeg altied naor "wettig en overtuigend bewijs". Dat bewies mos e dus vinnen. De knecht wol um helpen met de grepe, moar de veldwachter verboad et um. Hie zol oavertuugende sporen uut können wissen. Et onderzuuk mos secuur en met vakmanschap uut'evoerd worden. De boer en de knecht bunt et land op'egoan.
Zo is e een halven dag bezig ewest. Toen vond e, onder een half verbrande planke, een jeneverkruuke.
Eindelijk was zie'n ploeteren beloond!
Hie pakken de kruuke in een krante en ging der met noar de börgemeister. Hie had et wettige en oavertuugende bewies, dat de Foezel in die schure was ewest.
Trots stappen e der met et gemeentehuus in. In anwezigheid van de börgemeister en de secretaris, pulken e de half verkoalde körke uut de kruuke. De secretaris rok der es an en kek de veldwachter grölend an. Toen pakken e een glas en de veldwachter moch zie'n oavertuugend bewies loaten zien. Hie trok zie'n koppelriem recht, pakken de kruuke en hiel um boaven et glas. Et duren effen, moar toen: kloeks. Een kladde broene smurrie kwakken in et glas en streumen der an alle kanten oaverhen.
De veldwachter kon zie'n ogen niet geleuven. Öllie!!
"Tja." zei de secretaris.
"Zo, zo." zei de börgemeister.
En de veldwachter die zei niks. Hie kon gin woord uutbrengen en sloffen et gemeentehuus uut.
Hie mos toch eerst moar weer es achter de streupers an.
De hele nach had e weer zowat op de heide en in de busse deur'ebracht. Gin streuper te bekennen en jammer genog, ok gin zatten Foezel. Den poedel met de jeneverkruuke zat um nog altied lillik dwars.
Toen de zonne opkwam, besluuten e um moar noar huus te goan. Goed en wel opweg, heuren e in de wiete geweerschoten. Der wier dus toch estreupt. Hie dacht der effen oaver um der opaf te goan, moar bedacht zich dat et te wiet weg was. Tegen de tied dat e der in de buurte was, waren ze der toch allange vandeur. En as de Foezel et was met zie'n geweer, kwam e um liever niet tegen.

Hanneken was net onderweg noar et venne, toen ze de knallen heuren. Ze schrok. Der zatten een paar pielenden met een nest vol eier bi'j et venne.
Elken margen ging ze der effen noar kieken. Et was now zo ongeveer tied dat ze uutkwammen.
Veurzichtig liep ze wieter. Inens zag ze, tussen de struuke deur, een keal weglopen. Een afgeschotten ende had e in de hand. Toen ze bi'j et water kwam, zag ze dat der ok ene dood op et water dreef.
Ze liep noar et nest en vuulen veurzichtig an de eier. Ze waren nog warm.
Ze hef nog een hele hotte bi'j ezetten. In eur hart hoppen ze dat andere enden af'eschotten waren. Moar ze wist hoast zeker dat de kuukens, die op et punt stonnen uut et ei te kroepen, allene op de wereld stonnen. Inens zag ze dat in ene van de eier een klein geatjen kwam. Ze zag hoe een kleine snavel et gat groter maken. Toen viel de dop in twee helften uutmekare en een nat kuuken lei tussen de andere eier. Een uurken later leien der negen kuukens in et nest. Op dri'j noa, waren ze allemoale uut'ekommen. De olden kwammen niet weer.
Hanneken dei de kuukens en de eier in de slippe en liep der met noar de hutte. Ze dei wat heui in een mande en zetten ze der in. De andere margen nom ze ze met noar buuten. Ze liepen eur vlak op de hakken. Woar Hanneken ging, gingen ok de kuukens. As ze noar et venne ging, plarken ze met eur met. Ze zwommen samen en zaggen Hanneken as eur moeder. Zo gruuien ze op. Toen ze volwassen waren bunt ze uut'ezworven. Op een paar noa. Die waren et venne trouw ebleven. Nog steeds waren ze der elken dag bi'j, as Hanneken ging zwemmen.
Op een mooien, warmen dag ging ze noar et darp. Der was net een Hessenkarevaan an'ekommen. Ze kwammen tegenwoordig minder vake en de karevanen wieren ok kleiner. De handelswaar, die ze bi'j zich hadden, vond steeds minder aftrek. Et grovve eardewerk van de pöttekeals wier meer en meer verdrongen deur et ni'jerwetse geëmallieerde grei.
De ezels stonnen bi'j et Roode Hert vaste ebonnen an de beume en de stangen woar ok de peerde altied an vaste ezet wieren. Et was een hele drukte. De drievers halen de marsen van de ezels. Heui en water wier der an'edragen en de diers konnen uutrösten van een langen mars. Zellem was de eerste röstplaatse at ze oaver de grenze waren.
Der waren ok karren bi'j. Ze hadden hoge huuven en waren vol'eladen met handelswaar. Et beston uut grof eardewerk of Keulse pötte, die tussen stro epakt waren. Ene der van was eladen met tunnekes, evuld met zwatte verfstof, "tunnekeszwart" nuumen de luu dat.
De wagens wieren etrokken deur vier zwoare peerde, die stonnen te stampen en te snoeven.
Ze waren altied mooi op'etuugd. Langs de flanken, an de hals en an et haam hingen schellen die, boaven alle lawaai uut, helder rinkelen. Haam en heufdstel waren royaal met blinkend kopper versierd.
De voerluu met de "eeuwige Duutse piepe, de zeiverzak, tussen de tande, droegen allemoale een blauwen kiel. An de vuute hadden ze hoge, leren riegschoene woarvan de zoalen beslagen waren met grote spiekers. Der oaverhen hadden ze grieze, linnen slokousen. Op de stoere köppe een zwarten hoed met breede rand. De onafscheidelijke zweppe altied bi'j de hand.
Ene van de voerluu was doende de pearde uut te spannen. Et was een langen, breeden kearl, die met kop en scholders boaven de anderen uutstok. Hie had een kop met donkerblonde krullen.
Boaven een vest met een lange riege kneupkes, droeg e een bonten halsdoek.
Toen een paar jonges uut et darp wat te kort bi'j de peerde kwammen, liet e effen de zweppe knallen! Doar hadden ze ontzag veur.
Hie was jong, moar lek toch de leider te weazen van de karrevaan.
Toen de Holsteiners uut'espannen waren en van et tuug ontdaon, wier de water ehaald uut de pompe die der vlak bi'jston. Anderen halen de haverzekke en hingen die de diers an de kop.
Hanneken zag, hoe den langen met de andere voerluu proaten en an zie'n handgebaren zag ze dat e orders gaf. Een paar van zien mensen begonnen de peerde te rossen.
Ene sturen e de Smidsstroate in. De Hessenkearls halen doar bi'j de bakker altied van die grote Schillingsweggen. In de lengte deur'esneden, met botter der tussen, wieren die rap soldoat emaakt.
De grote kearl liep noar de herberg.
Sommigen waren de marsen an et uutpakken. Van allerhande grei kwam der uut de manden teveurschien. Völle glaswerk was der bi'j. Moar wat veural opviel, waren de strooien huude.
De koopluu gingen der met langs de deure. Ze wieren deur de boeren völle edragen bi'j et heuien en tiedens de oogsttied. Der was moar ene moate, moar waren zo emaakt dat ze rekboar waren.
Gin kop zo groot of ze passen.
Va n et gel dat ze der met verdienen, kochten ze dan weer brood en heui op de volgende pleisterplaatse.

Onertussen verkocht Hanneken eur millecienen. De fleskes had ze in een linnenzak met stro.
Al ston der niks op, ze kon niet leazen of schrieven, ze wist precies wat veur welke kwaol was.
Der waren ok Hessenkearls bi'j die onderhand goeie klanten van eur waren eworden. Et was al es gebeurd, dat der ene eur hele veurroad had op'ekocht. Eerst was ze verwonderd ewest. Één mense kon nooit zovölle kwoalen tegelieke hebben. Hie had zovölle meugelijk van de pries af'epingeld.
Moar toch was Hanneken der bli'j met ewest, anders had ze misschien der nog dagen met motten leuren.
Hie had evroagd wat of der allemoale in die fleskes en pötjes zat en woar et goed veur was.
Alles had e op papierkes eschreven en met dröadjes vaste emaakt. Hie had met schillings betaald en eur löage zak vol'edoan met ni'je fleske en bolronde fleskes met nauwen hals.
Misschien was e der now ok wel. Ze liep tussen de ezels deur.
Die hadden zich, in de schaduw van de lindebeume, te röste elegd op de keien.
's Nacht sliepen ok de drievers gewoon tussen de diers in.
Sommige Hessenkearls waren al an de handel. De strohuude gingen vlot van de hand.
Ene ston der te bekvechten met een boerin oaver de van een glazen drinbeksken veur de tortel- doeve. De meeste boeren hadden zo'n doeve in de kökken in een kouwe an de muure.
De boerin liep weg, moar de kearl ging der achteran. Hie wol verkopen, want elke grosse vas de éne.

Hanneken kon eur vaste klant niet vinden.
Ze beslot um noar de herberg te goan. De kastelein was ok een goeien klant van eur. Hie had nogal last van rimmetiek. Ze verkocht der um altied een smeerseltjen veur.
Et was der vol. De meeste kearls zatten achter een pot bier. Ze hadden de piepen an'estokken en de gelagkamer ston blauw van de rook.
"Zo deerntjen," zei de kastelein die net bezig was jenevergleaskes vol te doen, "was i'j der ok es weer? Ik hebbe nog wat neudig van ow."
De gesprekken stoppen en alle köppe dreaien zich umme noar de deure. Een paar jonges fluiten toen ze Hanneken zaggen.
"Kom drin." zei der ene. "Ent sets dich." Hie sloeg met de vlakke hand op zien knie.
"Zo ein schönes tierchen hab iek nog nit seen." zei een ander.
"Schöne augen haste."
"Und sus lippen."
"Du must nog meer schöne sachen haben."
De opmerkingen wieren steeds grovver en ze proberen mekare af te troeven.
"Nah, las was seen."
Een jonge kearl kwam op eur af met een pot bier in de hande. Hie ston al niet al te vaste meer op de bene.
"Trink." zei e en hiel eur et biet veur en sloeg een arm um eur middel. Hanneken verzetten zich, moar hie trok eur stevig tegen zich an en veur ze et wist, zat ze op zein knie.
Et "Roode Hert" dreunen van de lach.
"Ulli hads wieder schaft."
Hanneken proberen op te stoan, moar hie hiel eur stevig vaste. Ulli begon handtastelijk te worden en proberen eur te kussen. Hie stonk noar drank en kek eur met lodderige siepogen an. Eerst had Hanneken nog um de opmerkingen elachen, moar now begon ze et benauwd te kriegen.
De taal um eur hen loag der niet umme. Ze proberen los te kommen, moar anderen kwammen der ummehen stoan en begonnen Ulli an te vuren.
"Beiss an Ulli. Ist doch ein schönes brokken."
"Ja, ja Ulli, sie hat was."
"Wens du est nicht, mak iks." schreeuwen een ander.
Hanneken wis niet wat ze van eur wollen, moar begon bange te worden.
Ze halen de klomp an en met de hakke schuppen ze um veur de schennen dat et knappen. Ulli sprong oaverende, moar zat dat e was, smakken e an de grond. Hanneken ging in zien val met.

Inens waren der nog meer hande die an eur zatten en niet um eur oaverende te helpen.
De kastelein had et eerst nog effen an'ezien. Die jonge kearls hadden wat op en wollen plezier maken. Moar now ging et um toch te wied. Hie wol hier gin gedonder hebben.
Een paar joar geledennhadden ok al es een paar van die heitheufde de boel zowat kort en klein eslagen.
Hie kwam achter de teeke vandan en pakken der ene in de krage, moar veurdat e et an zag kommen, had e al een voes in et gezichte. Et begon um uut de hand te lopen.
En de veldwachter was noatuurlijk weer nergens te zien.

De jonge voerman, die Hanneken buuten al op'evallen was, had et allemoale zwiegend an'ezien.
Inens klonk der een knal as van een geweerschot! Ene van de kearls grep zich noar de kop.
De voerman ston groot en breed, met de zweppe in de hande, midden veur Ulli.
Hie pakken um met zien grote hande in de kiel en smakken um op een stoel.
Krakend ging e der deurhen. Toen pakken e um as een katte in et nekvel en liep met um noar de deure, die e met één hand los dei, stappen noae buuten en met een boage belande Ulli tussen de ezels. Die schrokken zó, dat e nog een paar rake trappen metkreeg.
De "uutsmieter" dreaien zich umme en bleef in et deurgat stoan. Zien ogen gingen deur de gelag- kamer. Et wier der heel stille. Et was dan ok indrukwekkend zoas e doar ston. Zien hoed raken de boavendörpel van de deure.
Ene wol nog effen flink en grappig weazen. Hie ston op, dei een stap noar veuren en zei, wiezend op Hanneken: "Der Ulli hats nicht eschaft." Hie schateren et uut, moar der was der gin ene die metdei.Et lachen verging um gauw, want de lange kearl stappen noar binnen. De sprekkerd ging der zó raps weer zitten, dat e langs de stoel schampen en met bier en al an de grond sloeg.
De man met de zweppe liep langs um hen. Zwiegend ging e weer zitten. Toen grapjas weer op de stoel zat, beseffen e dat e geluk had ehad. Anders was um misschien etzelfde oaverkommen as Ulli. Hie von et ok nog völs te vrog um now al tussen de ezels te liggen.
De veldwachter, die buuten de ruzie had af'ewacht, rekkenen Ulli in en vond dat den riepe was um es een hötjen onder de toren te zitten. Zatlappen heurt niet op stoate
De börgemeister had um pas nog weer es de wacht an'ezeg. Hie ving völ te weinig landleupers, dieven en zatlappen die Zellem onveilig maken. Moar de börgemeister had makkelijk proaten vanachter zien buro. Moar een veldwachter mos et geveurlijke werk doen Moar now had e der dan toch ene. Hie zol et straks effen melden op et gemeentehuus.

De röst in et "Roode Hert" was inmiddels weer'ekeerd. De keael die doar veur ezörgd had, zat weer an zien töafetjen en proaten zachtjes met de kastelein. De zweppe had e veur zich liggen, moar die hoeven e niet meer te gebruuken. Et was allene moar dat ze wisten dat e um b'ij de hand had.
Wied van um af, in een anderen hoek, zat de kearl die met de zweppe kennis emaakt had. Een bloederige strepe liep dwars oaver zien gezichte.
Hanneken kreeg in de kökken een las melk met jenever um van de schrik te bekommen.
Zie op eur beurte gaf de kastelein zalve veur zien opgezwollen gezichte.
Deur de achterdeure ging ze weg. Ze liep niet oaver de markt, want ze Ulli niet wéér tegenkommen. Et was nog nooit eerder gebeurd dat ze deur kearls lastig evallen was. Ze wist niet wat ze bedoeld hadden met die opmerkingen.
Wat zol der gebeurd weazen as den groten krullkop der niet tussen ekommen was? En woarumme was e veur eur op'ekommen?
Zo prakkezerend liep ze de Stationsstroate deur en langs de Kerkweg en de Koestroate, kwam ze op de Ruurlseweg. Ze zag nog net de veldwachter die met rechte rugge en stramme passen et gemeenthuus binnenging.
Et was nog steeds warm en de daverhette hing boaven de zandweg. De weg noar de hutte was nog lang. Soms lek et asof der een plas water lei, moar dat was gezichtsbedrog wist ze.
Ze was al een aardig enjen opweg, toen ze merken, dat ze de zak met fleskes vergetten was, moar ze had gin zin um weerumme te goan
Ze ging effen tegen een groten plaggenhoop anzitten. Die stonnen hier oaveral te wachten, tut ze deur de boeren op'ehaald wieren. Ze gebruuken et as streuisel in de potstallen. Die diep uutgegraven stallenwiere loage noa loage vol'egooid. As de beeste noa een tiedjen zowat met de rugge tegen de hild zatten, wier de stal uut'emest. Dan stonnen ze weer zó diepe, dat ze nog oaver de deale konnen kieken. Gier, stront, plaggen en harksel uut et bos wieren zo goed deur mekare estampt, dat et prima mest was veur op et land.
Hanneken wol net weer opstoan, toen ze et ploffende geluud van peerdehoeven in et zand heuren. Ze kek de weg af en zag een ruiter ankommen in volle galop. Een dikke stofwolke achter um an.
Teon e kotterbi'j kwam, schrok ze. An zien kleer zag ze dat et een Hessenkearl was. Ze krop achter de plaggenhoop.
Moar et hielp niet, hie had eur al ezien. Ze heuren hoe et peerd de draf inhiel en effen later ston de grote Holsteiner, met schoemflarden an kop en hals, veur eur. Et was een enorm dier en met de ruiter der op, was et angstanjagend. Zonder wieter noa te denken, zetten Hanneken et op een lopen. Niet um et peerd, moar um de ruiter. Een Hessenkearl!!
Van de trammelant en de schrik in de herberg was ze nog lange niet bekommen.
Ze kwam niet wiet. Met een paar galopsprunge had et peerd eur in'ehaald. Ze rennen weerumme en klom op de plaggenhoop.
De kearl trok an de teugels en kwam weer noar eur toe.
Toen zag Hanneken wie of e was. Denzelfden die in de herberg orde op zaken had esteld.
Hie liet et peerd een paar keer um de plaggen hoop stappen en kek eur an. Hanneken vuulen zich niet op eur gemak.
Woarumme was e eur noa'ekommen? Wat was e vanplan?
Hie had nog gin woord ezegd, toen e vlak noast de plaggenhoop stille ston. Et was een geave, jonge kearl. Zien vest droeg e los en Hanneken zag, dat een groot soort geldstuk an een gimmende ketting op zien breede, behoarde börste hing.
Toen begon e te lachen.
"Du brauchst ginne angst te hemmen." ze e in platduuts.
Hie had een mooie, zwoare stemme Et passen bi'j um von Hanneken en de angst viel van eur af.
Ze vuulen hoe ze een kleur kreeg. Veur um hoeven ze niet bange te weazen. Hie was héél anders as die andere Hessenkearls.
"Iek heisse Klaus. Und du?"
"Hannelore."
Zonder der bi'j noa te denken, had ze eur kindername gebruukt.
Ze ston op gelieke heugte met um en toen ze in zien lachende ogen kek, kwam der een gevuul bi'j eur boaven dat ze niet kennen.
Hanneken kreeg et op een eigenaardige maniere warm. En dat kwam niet van et weer.
Ze raken dewr een betjen van in de warre en sloeg eur ogen neer
'Must du nog wiet?" vroeg e.
Ze wees in de richting van de spoorbane.
Toen plukken e eur met zien grote, sterke hande van de plaggenhoop en veur dat ze et wist, zat ze schrielinks veur um op et peerd.
Ze schrok der van en grep zich vaste an de lange manen van de Holsteiner. Et dier gooien effen de kop umhoge en steigeren. As der gin sterken arm um eur middel was ewest, had ze metene alweer noast de plaggenhoop eleagen.
De krullekop mos der umme lachen. Hie klakken een keer met de tonge en et peerd liep de liep de zandweg op. Hanneken vuulen zien sterke spieren onder zich beweagen. Röstig stappen e oaver et peerdepad. De ruiter hiel de teugels losjes in de hande.
Hanneken was van de eerste schrik bekommen en liet de manen los. Ze hoeven niet bange te weazen dat ze der afviel. Tussen twee sterke arme vuulen ze zich veilig. Ze ging rechtop zitten en toen de ruiter wat anschoaf, liet ze een diepen zucht los.
Dit was allemoale ni'j veur eur. Et was de eerste keer dat ze op een peerd zat. Et was de eerste keer dat ze zó dichte tegen iemand anzat. Hanneken vuulen de warmte van et peerd en van een mens.
Weer vuulen ze hoe ze een kleur kreeg. Dit was veur eur een nii'je en wonderlijke ervaring.
Toch dei et eur ergens an denken............... Et had iets te maken met de natuur. Doar was ze zó met verbonden dat ze zich één vuulen met de dieren, de planten en alles doer ummehen.
Veur eur stond niks op zichzelf. Alle leaven heuren bi'jmekare. Veural deur eur bezundere gaven, stond ze der völle dichter bi'j as andere mensen.
Moar wat der now met eurzelf gebeuren, kon ze gin plaatse geven. Woarumme vond ze et fijn um de warmte van een mens te vuulen? Woarumme vuulen ze zich zo veilig tussen die sterke arme?
Ze had nooit anders ewetten dan dat allenen was met Pier. Nölle was een kammeroad eworden. Ze had altied edacht dat ze niks missen.Dat ze zelfs rieker was as andere mensen die niet de gaven had die zie had.
Moar now kwam der een onbestemd verlangen bi'j eur boaven. Een gevuul van gemis.

Inens schriok ze op! Ze waren vlak bi'j de spoarbane ekommen. Die liep dwars oaver de zandweg.
Stomend en rokend kwam de trein vanaf Ruurle denderen. De machinst had ze kennelijk ezien en trok de stoomfluite los um te waarschuwen dat e der an kwam.
KLaus had de trein al lange ezien. Hie sloeg een arm um Hannekens middel en trok eur stevig tegen zich an. Moar inplaatse van te wachten, gaf et peerd een klap op de konte. Et dier steigeren effen en ging in de viersprung. Vlak veur de trein langs, toaf e over de spoorbane.
Hanneken schrok der niet ens van. Dit was een ni'je sensatie!
Et ging gruwelijk hard.
De lange, wild wapperende manen van de Holsteiner vlak veur zich. De schoemflarden vloagen um eur hen. En een sterken arm um eur hen die eur stevig vaste hield. Ze schateren et uut van plezier.
Klaus had et ok wel noar zien zin. Eur lange hoar weaien um in et gezichte. Een paar keer strek e ze weg. Toen boag e zich noar veuren, zodat zien gezichte vlak noast et eure kwam.
Inens sturen e et peerd van de zandweg af, een smal heidepad op en ging oaver in draf.
Bi'j een eenzamen plaggenhoop bleef e boakslagend stoan.
Klaus sprong der af. Hanneken hiel zich weer mer beide hande an de manen vaste. Ze had een kleur van opwinding toen ze op Klaus neerkek, die eur lachend ston an te kieken. De teugel had e nog in de hand.
Et peerd, dat nog steeds de galop in e bene had, ston te stamoen en te snoeven.
Hanneken boag zich veuroaver en strek met beide hande et dier langs de hals. Ze zei een paar weurde en inens was e röstig.
Klaus liet de teuge los, ging noast et peerd stoan en stok beide hande noar eur uut. Hanneken liet de manen los en effen later had e eur in zien sterke arme. Ze kek in zien lachende ogen. Effen hile e eur tegen zich an en liet um toen langsaam zakken.
Hanneken bleef roerloos stoan. Weer kwam der een verlangen bi'j eur boaven, woar ze gin road met wist Et vuulen an as vremde, moar angename trilling deur eur hele lichaam. Ze was gespannen as een veere.
Klaus strek de verwarde heure uut eur gezichtjen. Ze sloeg eur ogen neer.
Toen nom e eur bi'j de hand, ging tegen de plaggenhoop zitten en trok eur noast zich.
Noa de dollemansrit hadden ze gin woord meer ewisseld. Toch wist Hanneken dat ze al die tied met mekare in gesprek waren ewest. Zoas ze woordeloos met de nauur in gesprek kon weazen.
Moar toch was dit niet precies etzelfde. Ze was nog nooit zó dichte b'ij een anders mens ewest.
Die sterke arme die ze evuuld had, toen en eur van et peerd beuren. De blik in zien ogen. De geur van zien lichaam. Et gaf eur een duuzeligmakend gevuul.
Langsaam ging ze languut in et lange gres liggen, dat dikke tegen de plaggenhoop gruuien.
Klaus lei op ene elleboage noast eur en bleef eur ankieken
Hanneken raken der nog wieter van in de warre.
Ze zol um an willen raken. Een hand op zien breede, beheurde börste willen leggen.
Ze dreaien eur heufd umme en kek noar een groten berk, die een endjen wieter ston.
Doeven hadden der een nest in'ebouwd en zatten mekare, van tak noar tak, achter de vodden.
Klaus nom een lok van eur lange, blonde hoar in de hand en begon et langsaam um zien vingers te draeien.
Wat was ze mooi. Et was um in de herberg metene al op'evallen. Hie had völle mooie dearntjes ezien, moar dit dearntjen was niet allene mooi um te zien. Zie had meer.
Metene toen ze et "Roode Hert" binnen was ekommen, had e al et gevuul ehad dat ze niet zo moar een knappe dearne was.
Et was niks bezunders dat de keaels zó reageren toen ze eur zaggen.
Ze waren meestal lange van huus en een mooie meid proberen te versieren, was heel gewoon. De Hessenkearls waren der een betjen berucht umme. Hie dei der zelf ok vake genog an met.
Soms wieren der weddenschappen af'eslotten, wie zo'n mooie meid zol können kriegen.
Op elke pleisterplaatse waren der een bepoald soort vrouwluu die ergens opuut waren. De kearls proberen mekare af te troeven en de taal die ze uutsloegen kwam niet uut de krante.
Der waren der altied een paar die met de buit gingen strieken.Ulli was der ene van en hie was der greuts op. Soms ging e met een rivaal op de voes en et vröuwken woar et um ging, vond dat meestal prachtig.
Klaus liet ze moar. Al viel e dan niet op dat soort vrouwluu, eigens kwam e ok niks tekort.
Moar toen Hanneken de herberg was binnen ekommen, waren um bi'j de eerste grovve opmerkingen, de heure al rechtop goan stoan. Dat was opzichzelf al vremd. Schuune grappen wieren der altied emaakt as der een mooie mied in de buurte kwam.

Toen Ulli handtastelijk wier en anderen met gingen doen, had e de zweppe der al oaverhen ehaald veurdat e et eigens in de gaten had. Et was de eerste keer, dat e um op die manier gebruuken.
Hie was der eigens van eschrokken en was pas weer tut zichzelf ekommen toen Ulli tussen de ezels lei.
Hie had de herbergier evroagd woarof dat dearntjen wonen.
"Op de heide. De kante van Ruurle op." had e met een knipoog proberen te vertellen. Moar as i'j één oge al dicht hebt zitten, is knipogen niet makkelijk.
Zo was e eur noa'ereden en now lei e noast eur in et hoge gres.
Hie had eur verwarring op'emerkt. Een onbedorven natuurkind had e ontmoet.Et was helemoal ni'j veur um.
De deerntjes woar e tut nowtoe kennis had emaakt, wisten van de hoed en de rand. Die waren niet zo schuchter. Hie kon ze makkelijk kriegen. De vrouwluu vochten vaker um um, as hie um de vrouwluu.
Klau was een knappe jonge en de andere kearls waren vake jaloers op um. As Klaus in de karevaan was, dan zwermen de deerntjes um um hen. En hie zocht de mooisten der wel uut.

Hanneken lei nog steeds roerloos noar de doeven te kieken. Klaus volgen eur blik.
Onwillekeurig dreaien nog een paar slagen van eur hoar um zien vingers. Hie raken eur wange.
Hanneken schrok op en kek um an.
Klaus zag eur gote, blauwe ogen en et verging um net as Nölle toen den eur veur et eerste had ezien: hie vergat alles um zich hen en zag allene die roadselachtige ogen, woar een wereld in lei woar hie niks van wist
Klaus vuulen hoe e een kleur kreeg. Now wa Hanneken die zién verwarring zag.
Gefacineerd lei e eur an te kieken.Zag eur hagelwitte tande, de volle lippen en de blos op eur wangen.
Hie was kats van de wereld en veur dat e et wist, kussen e eur vol op de mond. Hie wist niet hoe et had en was der een betjen van. Veur et eerst van zien leaven was e der verleagen met. Hie liet zich weer tegen de plaggenhoop zakken.
Moar Hanneken nom et initiatief oaver. De verwarring viel van eur af en maken plaatse veur een verlangen dat al lange in eur esluumerd had. En natuurkind as ze was, liet ze eur gevuul de vri'je loop. Ze sloeg beide arme um zien als. De warmte van zien lippen vuulen ze deur eur hele lichaam. Ze trok um tegen zich an.
Zien grote, sterke hamde begonnen eur lichaam te verkennen. Ze vuulen zien gespannen spieren toen e eur veurzichtig strelen.
Klaus verbazen zich oaver zichzelf. Hie had edacht dat de liefde weinig geheimen veur um had en et knappen van de zweppe ondertussen wel kennen.
Moar dit was anders. Hie verdronk in de peilloze diepte van eur blauwe ogen en twee, zo héél verschillende mensenkinder versmolten tut één wezen. Hanneken wiet boaven eur, nveur anderen, boavennatuurlijke wereld Klaus boven allene moar man weazen. Dit was niet zo moar een pleziertjen veur um.
Met Hanneken was et diep menselijke ervaring die e nog nooit beleafd had.

Hie zol vanalles tegen um willen zeggen, moar had et wonderlijke gevuul, dat ze alles al tegen mekare ezegd hadden. Zonder een verstoanboar woord te wisselen.
Langsaam kwammen ze weer op de heide terechte. Ze waren weer op de wereldEt lange gres was der et eerste. Toen de plaggenhoop en de berk.
Ongemerkt was et al aardig duuster eworden. De oelenvlog was an'ebrokken.
Ze leien samen noar de sterren te kieken, die vrindelijk en begriepend noar die beiden stonnen te knipeugen. Ene viel der van de hoak en trok een heldere strepe langs de loch. Een korte, felle lichtflits in de donkere hemel.

Bi'j de eerste zonnestroalen wie Hanneken wakker.
De doeven ravotten alweer tussen de tekke. Ze kek der noar en dacht an eur wonderlijke dreum. Ze vuulen zich heel licht. Asof ze elk moment kon opstijgen en wegzweven met de kleine, roaze schoapenwölkskes die langsaam op de zachte wind oaverdreven.
Met de hande onder eur heufd lei ze der noar te staren en proberen zich te herinneren wat ze edreumd had.
Ze dei de ogen dichte en lei weer noast e jongen kearl in et lange gres. Zag weer hoe e zich oaver eur hen boag en vuulen weer zien warme lippen op de eure. Ergens ston een peerd te stampen. Ze dei de ogen los moar zag gin peerd.
Onwillekeurig strek ze met één hand deur et gres.
Langsaam ging ze rechtop zitten en zag, dat et gres noast eur, plat an de grond lei. Had ze dat zelf edoan in de sloap? Ze kek um zich hen. Een endjen wieter was de grond los'ekrabt deur peerdehoeven. Dus toch de Holsteiner woarvan ze dacht dat ze dat edreumd had?
Woar was de werkelijkheid over'egoan in een dreum? Hanneken raken der een betjen van in verwarring: door mos de Holsteiner estoan hebben............
Ze kek nog es noar de plek noast zich. Inens zag ze wat glinsteren. Ze strek et gres opzied. Doar lei de halsketting van Klaus. Zw vuulen hoe ze weer een kleur kreeg toen ze et oppakken.
De ketting was kapot en et ronde sieroad dat der anhing, viel op de grond.
Ze nom et veurzichtig in de hand. Der stonnen een paar lettertekens op in en hartjen met een krans van blumekes der ummehen. Toen ze et ummedreaien, schrok ze. Et klappen in twee hwlftwn los en binnenin zatten dri'j portretjes.
Op éne ston een man met een vollen baard. Op den anderen een knappe vrouw met glad achteroaver gekamt hoar. Middenin een portretjn van een kind. Hanneken zag metene dat dat Klaus was.
Inens zag ze beelden veur zich.
Een smal, grauw ströatjen met allemoale dezelfde kleine huuskes die anmekare ebouwd waren Doarachter grote gebouwen. Sommigen hadden lange piepen woar zwarte rook uutkwam. Ze zag een vuurgloed deur de hoge, smerige ramen.
Toen ze noar de man op et portretjen kek, vuulen ze een hette die steeds groter wier. et was asof et in brand ston en et beeld dat ze zag wier zwart.
Hanneken wist, dat dit de vader van Kiaus was en dat den in de vuurgloed verongelukt was.
Ok et portretjen van de vrouw vervagen steeds meer, tutdat et alleene nog moar een grieze vlekke was. Allene dat van Klaus wier helderder en helderder en et ging oaver in et intense licht, dat ze ok ezien had in wat ze dacht edreumd te hebben.
Now wist ze dat ze alles wat ze vannacht met'emaakt had, werkelijkheid was ewest.
Weer kwam der verlangen bi'j eur boaven. Lange tied was dat onbestemd veur eur ewest, moar now kreeg et een plaatse in eur jonge leaven.

Zo hef ze nog een hötjen met et medaillon in eur hande ezetten. De zonne was inmiddels al een aardig endjen eklommen, toen ze weer op de wereld kwam deur de hond van Nölle
Noa den margen an et venne, was et dier bi'j eur ebleven. Nölle had et goed evonnen, Hanneken was der bli'j met en de hond tevreaden. Et lek asof et dier weer helemoale op'eleafd was. Ze verzörgen um goed en et was een huusgenoot eworden. Veur eur zat der niet zo völle verschil in mens, dier en alles wat op earde leaven. Ze wist dat alles van mekare afhankelijk was. En wie was de mens die zich boaven de natuur wol stellen?
Zoas altied ging de hond noast eur liggen en begon eur hand te lekken. Hanneken klappen et medaillon dichte en borg et in de noadzak. Ze stond op en langsaam liep ze noar de plaggenhutte.

Pier was der niet. Hie werken op de heide bi'j de ontginning. Steeds grotere stukken wieren der umme'ezet en veranderd in bouw- en weidegrond. Now de kunstmest der was, wier et völle makkelijker um van de schroale grond vruchtboare akkers te maken. Et was wel heel zwoar werk.

Hanneken ging in de huitte bi'j et raam van ölliepapier zitten en bekek et sieroad nog es goed, Et was zwoar. Et kon wel van gold weazen en een hoop geld weard, moar ze gaf niet um gold of geld. Zie had iets dat niet te koop was.
Ze zol weer noar et darp motten goan um te kieken of de karevaan der nog was. Dan kon ze et Klaus weergeven. Moar ze wist hoast zeker, dat die al vertrokken was. Ze bleven meestal moar enen dag en trokken dan wieter. Dat mos et weazen, want woarumme was Klaus der dan zomoar vertrokken?
Eur gedachten waren steeds bi'j um. Hie had iets, dat al lange in eur sluumeren, wakker emaakt. Hie had der eur bewust van emaakt dat ze een vrouw was. Ze verlangen der noar um um weer te zien
De dag was al een heel ende evorderd, toen ze beslot um toch moar te goan, um te zien of de karevaan der nog was en zak met fleskes op te halen. Ze had een stille hoppe dat ze Klaus nog an zol treffen. Dan kon ze um et sieroad weegeven. Moar ze wist hoast zeker, dat de Hessenkearls al vertrokken waren.

Ze was nog moar net op de zandweg, een raar gebrom heuren. Et was nog wiet weg. Effen bleef Hanneken stoan luusteren en kek rond, moar zag niks. Effen dacht ze an de trein, moar doar lek et niet op. Ze geluud wier sterker, moar ze kon niet bepoalen woar et vandank wam. Et lek asof et in eur heufd zat.Inens schrok ze en dok onwillekeurig inmekare. Et geroas was oorverdovend en een vremde schaduw flitsen oaver de zandweg. Ze kek op en zag iets dat ze nog nooit ezien had.
Een ding scheren lèage oaver de heide en was in de gauwigheid een ende weg. Bi'j de bosrand ging et hoger en met een grote boage kwam et weerumme. Hannekens ni'jsgiegheid was groter as eur angst. Een endjen wieter van eur vandan, vloag et, nog leager as straks, weer in de richting woar et bandan ekommen was. Toen zag ze dat et een ding van dröade, lappen en holt was.
Et had an elke kante twee vleugels boaven mekare en et lek asof doartussen een mens zat
Et apperaat verdween en effen later was de heide wee net zo stille as altied.
Ze ston et nog noar staren toen et dink allange uut et zicht verdwenen was. Had ze et zich verbeeld en was et weer iets wat zie allene kon zien? Een veurteiken van et één of et ander?
Moar ze had toch ok ezien dat fazanten, veldhoender en andere vogels massaal van de heide op'evloagen waren. Die waren zich ok de statveren van de konte eschrokken.
Hier en doar zatten nog een paar kreaien en fazanten te schelden moar wieters was der niks meer te heuren
De stilte dalen weer neer op de heide.
Moar dat duren niet zo lange. Ze heuren in de wiete et geluud van peerdehoeven in de viersprung.
Ze kek achterumme en zag hoe um de bochte van de weg een peerd kwam andraven. Et zat in et tuug en et inspan van een karre stuiteren achter et dier an.
Hanneken begrep metene dat et dier ok echrokken mos weazen van dat vliegende monster,
Ze bedacht zich gin moment en ging midden op de weg stoan. Et peerd kwam de anstoeven asof de duuvel um op de hakken zat inplaatse van et inspan.
Hanneken begon te roepen en stok beide arme in loch. Ze dacht effen dat e deur zol denderen, moar toen ze nog een keer riep, spitsen e de oorne en gooien de rem der op. Et kwam effen op de achterpeute en begon van links noar rechts te dreaien. Een dikke stofwolke van zand dreef oaver de heide.
Hanneken liep noar um toe en bleef proaten in de wonderlijke taal die ze altied gebruuken as ze met dieren ummeging. Et peerd bleef stoan, sloeg nog een keer hard tegen et inspan en bleef stoan. Et trillen oaver heel zien lief en snoaf met wied gesperde neusgate. De ogen rollen angstig in zien kop, had et schoem op de bek staon en langs zien boekslagende lief.
Toen ze bi'j et zenewachtige dier ston en et peerdezweit rok, mos ze inens an gisteren denken.
An de wilde rit op de grote Holsteiner. In de arme van Klaus.
Ze begon et peerd langs de kletsnatte hals te strieken en had weer et gevuul dat die rit en alles wat doarnoa gebeurd was, toch een dreum was ewest.
Onwillekeurig ging eur hand noar de noadzak. Et was gin dreum ewest. Et medaillon was der,
Lange tied um te dreumen had ze niet, want et peerd begon weer te trampelen en et inspan te bewerken. Hanneken maken de riemen los en et inspan, met et half versplinterde dwarsholt, viel op de zandweg. Ze nom de lange liene op en liep in de richting van et darp woar et dier vandan ekommen was. As der een peerd met een inspan liep, mos der ok ergens een karre weazen. Et was noatuurlijk op hol eslagen toen dat rare dink deur de loch denderen. Now et dier de teugel weer vuulen, was een stuk röstiger al was e duudelijk nog niet helemoale van de schrik bekommen. En Hanneken bleef proaten.
Toen ze de bochte ummekwam, zag ze een stortkarre understeboaven an de kante van de weg liggen. Zekke meal leien her en der in et zand.
Hanneken zag gin mense, moar toen ze kotterbi'j kwam , heuren ze roepen. Ze rennen noar de karre en zag de voerman liggen. Hie zat met beide bene vaste onder de umme'eslagen karre. Ze sloeg de leidsels um een boomstomp en ging op één knie bi'j de man zitten. Toeb zag ze wie et was: boer Kobesen uut et Wolversveen.
"Help mien astoeblief los." kreunen e. Hie proberen een betjen oaverende te kommen, moar met ee schreeuw liet e zich weer vallen.
"Ik geleuve dat ik beide bene ebrokken hebbe."
"Röstig blieven liggen.:",ze Hanneken. "Ik zal zien wat of ik veur ow doen kan."
Ze bedoelen et goed, moar wat kón ze veur um doen.? Et was onmeugelijk um de zwoare karre op te beuren. Ze dacht der nog effen oaver um met de leidsels en et peerd de karre weg te trekken, moar bedacht zich dat de boer doar nog meer schade van zol ondervinden.
Ze wist alles van gebrokken butte. Doar mos heel veurzichtig met umme'egoan worden.
Der mos hulpe kommen. Ze kek de zandweg in beide richtingen af, moar die was eaven verloaten as de heide.
Inens heuren ze de trein ankommen. De karre lei moar zo'n honderd trad van de spoorbane af. Hanneken bedacht zich gin moment en rennen noar de oaverweg. Ze ging midden op de rails stoan en begon met beide arme te zwaaien. De machinist trok an de stoomfluite zonder vaart te minderen. Der stonnen wel es vaker van die gekken op de bane, moar die stappen best op tied van de rails af.
Hie liet de fluite nog es, met een paar korte stoten, stoom afbloazen. Moar dat figuurken veur bleef op de bane stoan zwaaien en dei gin stap opzied.
Der zat niks anders op, dan de remmen der op te gooien en dat dei e zo hard meugelijk. De vonken vloagen van de wielen. Piepend en knarsen kwammen de locomotief en de wagons tut stilstand.
Hie wol der net uutspringen umdat blage es effen goed uut te kafferen. toen Hanneken al bi'j de stomende en roken machine ston. Boaven et gesis en gebloas uut, vertellen ze um wat der an de hand was. Hie zag metene an eur dat et menens was en liep voort met
Der waren ok al een paar ni'jsgieregen uut de wagons ekommen. Eerst hadden ze edacht dat der een koe of zo op de rails liep en dat was niks bezunders.
Moar toen ze de machinist met een deerntjen de zandweg op zaggen rennen, wollen ze der meer van wetten en liepen der achteran.
Zo stonnen ze effen later met een man of achte um de karre.
De machinist en de vief achterhoekers spoijen zich in de vuuste en twee stadse heren gingen met Hanneken bi'j de boer stoan.
De karre ston gauw oaverende. Dat wil zeggen op één rad want et andere lei der
noast asof e der nooit bi'j eheurd had.
Hanneken bemuuien zich intussen met boer Kobesen.
De beide stadse heren stonnen der bi'j. Den enen met de hande op de rugge en den anderen was bezig um zich, met een hendjen gres, et stof van de zwarte schoene te veagen.
"Hij kan hier zo niet blijven liggen." zei de schoepoetser, umdat e toch road wolgeven.
"We moeten hem op het paard zetten en naar een dokter rijden." zei de
ruggehander.
Gin mense letten der op. Hanneken onderzocht de bene van de boer. Ze zag metene dat ze beide ebrokken waren. Hie had völle piene. Der mosten stökke langs ebonden worden veurdat ze um op de één of andere maniere bi'j den dokter konnen kriegen.
Moar stökke hadden ze niet bi'j de hand. Éne van de reizigers had et idee um de ongelukkige man op et bred van de stortkarre te leggen. Moar dan mosten ze um opbeuren en dat ging niet.
Toen kreeg de machinist een idee. Hie had net een wagon met planken van de
zageri'je uut et darp ehaald.
Effen later hadden ze dri'j lange planken an'eslept.
Ze leien der langs elk been éne.
Hanneken schudden een gebarsten zak meal löag en sneed der repen van.
Ze wist, dat et now een héél pienlijke zaak veur de boer zol worden. De man
had et zweit veur de kop stoan. Ze zag dat e et now al wel wol uutschreeuwen van de piene. Ze kon et zich veurstellen.
Ze lei de juterepen an de kante, ging bi'j um zitten en lei eur beide hande op zie'n heufd.
Toen begon ze zachtjes tegen um te proaten in die onbegriepelijke taal, eur
boavenlichaam hen en weer wiegend.
De helpers stonnen der ummehen.
"Wij moeten wel opschieten," zei de man in de glimmende schoene, "anders mis ik mijn afspraak in de stad."
"Loop moar vaste veuruut." grommen één van de anderen zonder op te kieken.

Ze kekken allemoale ni'jsgierig noar et wonderlijke gedoe van dat deerntjen. Wat mompelen ze now en wat had dat te beteikenen?
Inens schrokken ze. De boer dei de ogen dichte, de piene verdween van zie'n gezichte en zie'n oasemhaling wier röstiger.
De machinist dreaien zich umme en kek noar zie'n trein die op de rails ston te
dampen. Hie was der van oavertuugd dat de boer, onder de hande van dat
eigenaardige deerntjen, dood egoan was. Wist hie völle wie Hanneken was en wat ze kon?
Hie kek umme en zag hoe et deerntjen, samen met ene van de reizigers, een planke onder de boer schoaf en een been der op vaste bond. Etzelfde dei ze met et andere been.Toen schoaven ze nog een planke onder zie'n rugge. De boer had de ogen nog steeds dichte en verruuren zich niet. Hie mos nog leaven, want veur een dooien hoeven i'j niet zovölle muuite te doen.
Wonderlijk.
De anderen stonnen der nog egal ummehen en kekken toe hoe Hanneken met de
peardeliene de planken an mekare bond.
Dat dei ze zó hendig, dat ze effen later een stevige draagbaar hadden en et slachtoffer vervoerd kon worden.
Toen ging ze weer bi'j de boer zitten. Ze bewoag eur hande langs zie'n
sloapen en proaten weer onverstoanbaar.

Hie sloeg de ogen op en kek Hanneken an. Die glimlachen geröststellend tegen um.
Now mos e nog vervoerd worden. Et was nog een heel ende noar et darp. Dat stuk
lopen met de boer op de planken, was niet te doen en et duren ok völs te lange. Hie
mos onder doktersbehandeling en misschien wel noar et ziekenhuus.
De beide heren waren al weer onderweg noar de trein.
De machinist kek ze noa. Inens zei e: "Anpakken, wi'j legt um op de holtwagen en ik
ri'je weerumme noar et darp."
Effen later lei de ongelukkige boer in de achterste wagon op een stapel planken.
Hanneken ging bi'j um zitten.
De machinist lei de situatie uut an de passagiers. De meesten knikken instemmend en
stappen in.
Behalven de beide heren. Die mosten zo neudig optied op een vergadering weazen.
"De trein kan toch wel doorrijden? In het volgende dorp is ongetwijfeld ook een
dokter."
Volgens die beiden mos de trein op tied ri'jen en ze brengen woar ze veur betaald
hadden.
De machinist dei net of e niks heuren en liep noar de locomotief. Alle reizigers waren
weer in'estapt en de trein zetten zich langsaam beweaging en begon achterwaarts
richting Zellem te ri'jen.
Op et allerleste moment sprongen de beide heren der ok moar op. Ze waren et der
samen oaver eens, dat zoiets allene moar kon in zo'n "negorij" as de Achterhoek.
In et westen kwam zoiets niet veur.
Toen ze weer op et station waren, wier boer Kobesen op een karre elegd en noar de
dokter ebracht.
De luu stonnen nog effen noa te proaten en vroegen an Hanneken wat der now
precies gebeurt was. Ze vertellen eur verhaal.
Ze had een raar ding deur de loch zien vliegen. Et peard zol doar wel net zo van
eschrokken weazen as zie.
De man met de glimmende schoene, begon te lachen.
Hie stappen noar veuren en sloeg de arme oaver mekare.
"Wat u gezien hebt, is een vliegmachine." zei e en kek de kring rond, die inmiddels um
um hen was kommen stoan.
De man, met de hande op de rugge, knikken.
"Ja, een vliegmachine." voegen e der an toe. "Daar hoef je toch niet van te schrikken?
Effen bleef et stille.
De machinist ston noar Hanneken te kieken en was meer met de gedachten bi'j wat e
eur had zien doen met de boer as bi'j de beide heren met eur vliegmachine.
Machinist, u weet toch wel wat dat is? U reist toch veel?" De man schrok op uut zie'n gepeins.
"Joa, joa."zei e. Hie liet moar in et midden of e wist wat een vliegtuug was, of dat e
völle reizen. Die verwaande westerlingen hoeven niet te wetten dat e allene moar
reizen tussen Durrekum en Ruurle.
De beide heren vertellen dat bi'j eur in et westen vaker vliegtuugen te zien waren..
Ze vuulen zich heel gewichtig. Want ze konnen disse achterlijke boeren nog wat
leren.
Uutvoerig vertellen ze hoe zo'n ding in de loch kon blieven en dat dat et
vervoermiddel van de toekomst was.
Der waren ok al vliegmesienes die nog völle harder gingen en zo groot, dat der wel tien mensen teglieke in konnen.
Oaver een paar joar kon i'j doarmet de hele wereld oaver. Zonder boot, trein of postkoetse.
Dat was de toekomst.
Ze waren de belangrieke vergadering schienboar glad vergetten.
"Instappen." zei de machinist, nog veur dat de heren uut'e-proat waren en liep noar
de locomotief. Hie vond dat de heren in een flauwekul geleuven en allene moar een
verhaal ophingen, um interessant te doen. Zo bunt stadsen. Altied meer wetten as de
gewone luu. Hie had meer van zukke reizigers ehad. Altied alles better wetten.
Vliegen in de loch! Hoe komt ze der bi'j. Dat waren weer van die ni'jermoedse
fratsen. Of der kwam hekseri'je an te passe.

Hie vergat veur et gemak moar effen, dat de luu dat ok evonnen hadden van de trein,
de auto's en de stoomfietsen. Toen de eenvoudige mensen al die zelflopende,
lawaaierige en stinkende snelheidsduuvels veur et eerste deur de streek hadden zien
kommen, vonnen ze dat et duuvelse mesienes waren.
Doar kwam nog bi'j dat in et darp de eerste automobiel die der deur ekommen was,
kapot ging en in brand vloag.
Et benzinevat was met een knal uutmekare evloagen. Een voer heui die der net langs
kwam brannen ok af. Met karre en al.
Ze hadden nog moar net de trekzelen van et peerd deur können snieden. Et dier was
van schrik op hol eslagen en ze hadden et halverweage Hengel pas weer te pakken
können kriegen.
Moar hie had nooit meer veur een karre willen lopen. Zie'n leste gang was noar de slachter.
Niet allene de loslopend hoender en varkens stoaven alle kanten uut as der zo'n
lawaaikarre langs kwam. Ok völle mensen mieken dat ze noar binnen kwammen as
zo'n raren wagen zonder peerd der veur in et zicht kwam. As der dan ok zo now en
dan een pogge of een kippe kapot was ereden, wier de angst allene moar groter.
Met een stuk of tien sterke jonges hebt ze es een deftigen meneer met zie'n
aotomobiel et darp uut'ebracht umdat e de hane van de bakker uut de veren had
ereden.
Gavels en knuppels waren der an te passe ekommen.
Toen was der een tiedjen een verordonatie ewest, dat zo'n verhikkel wel et darp deur
moch, moar allenig as der een kearl veurliep met een rooie vlagge.
Toen de eerste vrachtwagens kwammen, had een autohandelaar an een vrachtri'jer
evroagd of dat niks veur um was zo'n karre met een bezinemotor met electrische
onstekking inplaatse van een peerd der veur.
"Och." had de man ezegd. "Den motor van mien löp op haverbenziene met
zwepslagontstekking. En hie rookt niet."
"Moar een automobiel geet toch völle harder?"
"Mot i'j moar es met mien met vuuren deur et Ruurlse Broek. Zölle wi'j es kieken
wie van ons beiden doar et eeste deurhen is."
Zo wieren de ni'je vervoermiddelen met argwaan en achterdocht bekekken.
Der waren now ok nog luu die veur gin gold in et "iezeren peerd" stappen, zoas ze de
trein nuumen. Die vonnen nog steeds, dat dat völs te hard ging en doar allene moar
ongelukken van kwammen.

Effen later zat iederene weer in de trein. De beide heren stappen as lesten in en
waren een betjen teleur'esteld, dat ze eur meerdere kennis niet hadden k”nnen
oaverbrengen op deze "onderontwikkelde luiden".
De stoomfluite liet zie'n snerpende geluud heuren. De trein kwam stomend en
bloazend op gang en reed weer richting Zellem.
Hanneken bleef allene achter en liep de Stationsstroate in.
Ze dacht noa oaver wat ze eheurd had oaver dat vliegende ding.
Toen ze de Markt opkwam, was ze op slag et gebeurde vergetten.
Ze zag dat de Hessenkarrevaan vertrokken was.
Een boerin bracht eier en botter noar de kruidenier. Uut de Stationsstroate kwam
een peerd met wagentjen anri'jen. Roatelend oaver de kinderköpkes. De koetsier, op
de bok van et glimmend zwartgelakte ri'jtuug, droeg een donker pak en een hogen
hoed. Hie had, zo te zien, twee stadsen van et station ehaald. Veur et "Witte Peard"
zetten e ze af, halen twee grote koffers van de wagen en droeg die noar binnen.
Een paar kleine jonges, die bi'j de dorpspompe stonnen te knooien, kwammen
ni'jsgierig kotterbi'j. Der kwam niet zo vake volk uut de stad en dan mot i'j ze ow
toch goed bekieken. Wat had ze alderebastende groten hoed op met allemoale veren.
En zo'n wit vel, dat et net lek of ze met de snoete in de kalk elegen had. De koetsier
wol de beide gapers wegjagen, moar de deftige mevrouw wenken ze en gaf ze allebei-
de een peppermuntjen.
Hanneken stok de Markt oaver en ging bi'j et "Roode Hert" noar binnen. Et was der niet druk. De kastelein ston, met de rugge noar de deure, glaze te spuulen. Toen e de belle heuren, dreaien e
zich umme.
"Zo, was i'j doar alweer?" zei e.
"I'j komt zeker ow fleskes ophalen? Of zuuk i'j wat anders."
Met een bi'jbedoeling wol e eur een knipoge geven. Moar inplaatse doarvan, wier et
een pienlijke grimas. Hanneken schot in de lach toen ze et zag. De ene kante van zie'n gezichte was aardig op'ezwollen Hie zag der uut as of e beschilderd was met de kleuren van de reagenboage en alle tinten doar tussenin.
Gelukig was e niet gauw an'ebrand
O ja, ze kwam de fleskes ophalen. Ze had der helemoale niet meer an'edacht.
"Wat een gedonder met die Hessenkeals gisteren, watte?" ging de kastelein wieter.
Hie wees op zie'n gezwollen gezichte.
"Heb i'j der niks an oaver'ehollen?"
Nee, ze had der niks an oaver'ehollen en was de schrik weer teboaven.
"Ze bunt vanmargen al, veurdat de zonne op was, wieter etrokken. Ik verdiene goed
an die kearls, moar et gif ok vake trammelant"
Joa, doar kon Hanneken oaver metproaten
Ze vertellen um niet, woarumme ze meten weer'ekommen was. En ok niet wat ze beleafd
had met dat ding in de loch.
Ze had de ketting an de kastelein können geven. Moar ze kon der gin afstand van doen. Ze hoppen dat ze et zelf nog es an Klaus zol können weergeven. Misschien kwam e et wel een keer bi'j eur ophalen. Hie wist woar ze wonen.
De kastelein had inmiddels de zak met fleskes van achteren ehaald.
Ze kreeg nog wat te drinken en met een: "Tut de volgende keer!" van de kastelein,
liep Hanneken noar buuten.

Et was al weer aardig an de late kante. Moar as ze flink deurliep, kon ze nog veur et
donker thuus weazen. Misschien kon ze wel met ri'jen op een boerenkarre. Niet dat
ze bang