Tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog herdenken we een van de donkerste periodes uit onze geschiedenis. Ook de Achterhoek bleef niet gespaard: steden en dorpen werden gebombardeerd, mensen kwamen om of verdwenen, gezinnen werden verscheurd. Een aspect dat tot de verbeelding blijft spreken is de luchtoorlog, waarvan de sporen nog steeds zichtbaar en voelbaar zijn.

Tijdens deze bijzondere lezing vertelt Bert Schieven over de luchtoorlog boven de Achterhoek, met speciale aandacht voor het grondgebied van Zelhem. Alleen daar stortten veertien geallieerde vliegtuigen neer. Wat waren hun doelen, wie zaten er in die toestellen, en wat is er van hen geworden?

Over de spreker

Bert Schieven is dé kenner van de Tweede Wereldoorlog in en rond Zelhem. Hij begon al op jonge leeftijd met het verzamelen van voorwerpen en verhalen uit de oorlogsjaren, geïnspireerd door de spullen die zijn vader en grootouders hadden bewaard. Zijn collectie groeide uit tot een uniek historisch archief. Bert werkte mee aan diverse boeken en documentaires, waaronder Voor altijd 21, over neergestorte geallieerde vliegtuigen in de voormalige gemeente Zelhem.

In 2013 was hij nauw betrokken bij de spectaculaire berging van een Lancaster-bommenwerper langs de Hummeloseweg, een project dat veel media-aandacht trok. Hij organiseerde daarnaast verschillende grote tentoonstellingen, onder meer voor de 50- en 75-jarige bevrijdingsherdenkingen. Ook gaf hij al meerdere lezingen voor NUT Zelhem, steeds met een nieuwe invalshoek op de oorlogsjaren.

Bekijk hier de documentaire Voor altijd 21

Praktische informatie

Datum: Maandag 16 juni 2025
Aanvang: 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur)
Locatie: Zaal De Ploeg, Jaimy’s Restaurant, Zelhem
Toegang: Gratis voor leden van NUT Zelhem
Niet-leden: € 5,- (incl. koffie of thee)

Het bericht Luchtoorlog boven de Achterhoek verscheen eerst op NUT Zelhem.

Op dinsdag 17 september openen we het nieuwe seizoen van de NUT-bijeenkomsten met een buitengewoon boeiende lezing over een unieke locatie in Nederland: de steengroeve in Winterswijk. Dit is de enige plek in het land waar nog actief een steengroeve in bedrijf is, en het is vooral bijzonder omdat hier de 244 miljoen jaar oude Muschelkalk aan de oppervlakte komt. Deze geologische laag stamt uit een periode vlak na het grootste uitsterven in de geschiedenis van onze planeet.

Wat deze groeve echt speciaal maakt, is de rijkdom aan fossielen die hier worden gevonden. Nergens anders ter wereld worden fossielen in zulk een variatie en kwaliteit aangetroffen als in Winterswijk. Tijdens deze lezing duiken we diep in de fascinerende geschiedenis van de steengroeve, die al bijna twee eeuwen teruggaat. U maakt een virtuele wandeling door de verschillende lagen en ontdekt de diverse mineralen die deze bijzondere plek verbergen.

Na de pauze bespreken we de grootste massa-extinctie in de geschiedenis van de aarde: de Perm-Trias-massa-extinctie, zo’n 252 miljoen jaar geleden. Tijdens deze gebeurtenis, die een keerpunt vormde in het leven op aarde, verdween ongeveer 95% van alle mariene soorten en 70% van de gewervelde landdieren. Trilobieten, die al miljoenen jaren bestonden, stierven volledig uit. Ook veel soorten amfibieën en pantservissen verdwenen voorgoed, en het was de enige massa-extinctie waarbij insecten op grote schaal uitstierven. Hoewel de exacte oorzaken nog steeds onderwerp van debat zijn, spelen vulkanische activiteit, klimaatverandering en veranderingen in de zeespiegel waarschijnlijk een grote rol.

De presentatie wordt gegeven door Jos Lankamp, een gepassioneerd amateur-geoloog en paleontoloog. Jos is al vele jaren betrokken bij de opgravingen in Winterswijk en is een prominent lid van de Werkgroep Muschelkalk, die de unieke vondsten in detail documenteert.

De lezing vindt plaats op dinsdag 17 september in zaal De Ploeg van Jaimy’s restaurant en begint om 20.00 uur. De zaal is open vanaf 19.30 uur en entree is gratis voor leden van Nut Zelhem maar andere belangstellenden zijn ook hartelijk welkom (€ 5.—incl. een kopje koffie/thee).

Het bericht De Geheimen van de Steengroeve in Winterswijk verscheen eerst op NUT Zelhem.

De boeiende kunstenaar Jan Toorop is het thema van de lezing door Iris Maalderink op de NUT-ledenavond van 18 maart a.s.

Johannes Theodorus (Jan) Toorop was een van de belangrijkste Nederlandse beeldend kunstenaars uit de periode 1880-1910: Vandaag expressionist of luminist, is hij morgen de meest minutieuze aandachtige détail tekenaar. “Deze week brutaal realist, zien we hem de volgende week als vroom mysticus of verfijnd symbolist, om zich weer daarna weer als realist te vertonen”. Dit schrijft een anonieme kunstcriticus in 1906 in het NRC over de kunstenaar Jan Toorop (1858-1928).

Hij is een veelzijdig kunstenaar die rond 1900 deel uitmaakt van de vernieuwingen in de moderne kunstwereld. Hij is een belangrijk Europese avant-gardist. Hij heeft contacten met kunstenaars als James Ensor en Piet Mondriaan. Al in zijn eigen tijd staat hij bekend om zijn vele stijlwisselingen: hij schildert realistisch, impressionistisch, pointillistisch, symbolistisch en geabstraheerd figuratief.

De Jan Toorop-stijlen worden soms ook door elkaar gebruikt: de kunstenaar geeft aan dat hij deze vrijheid nodig heeft om te kunnen uitdrukken wat hij wil uitdrukken. Het idee achter een kunstwerk is voor hem belangrijker dan de stijl of techniek waarin het gemaakt wordt. Ook de thema’s in zijn werk zijn heel gevarieerd: van een weergave van het dagelijks leven tot mystieke en christelijke symboliek. In Nederland is Toorop eerst vooral bekend geworden door zijn affiche voor de Delftsche slaolie. Ook was hij actief als portrettekenaar en ontwierp hij keramiek, reclameaffiches en boekcovers. De Nederlandse art nouveau wordt vaak met zijn werk geassocieerd. In de laatste twintig jaar van zijn leven was hij sterk rooms-katholiek geïnspireerd.

Wist u dat Jan Toorop heeft een deel van zijn jeugd door gebracht heeft bij gastgezinnen in de Achterhoek? Hij ging naar de HBS in Winterswijk en kreeg er les van dezelfde tekenleraar, G.W. Schut, als Mondriaan. Om geld te verdienen schilderde hij veel portretten. Goed voor de zak, maar beroerd voor de humeur, zou hij gezegd hebben. In 1910 maakte Toorop in opdracht van Frans Deurvorst, directeur van de DRU (Ulft), een portret van diens vrouw Jacqueline met hun zoontje Marcel.

Iris Maalderink, onze bekende plaatsgenote, heeft in Nijmegen kunstgeschiedenis gestudeerd en is als gids verbonden aan museum More in Gorssel. Ze geeft cursussen in kunstgeschiedenis en hield de afgelopen jaren regelmatig interessante lezingen voor het NUT, bijvoorbeeld over Theo van Doesburg, Gustav Klimt Jan Steen en meer.
Ook deze lezing belooft weer interessant te worden en vindt plaats in Jaimy’s restaurant , aanvang 20.00 uur, zaal open vanaf 19.30 uur. Toegang gratis voor NUT-leden maar anderen zijn ook van harte welkom  (€5,00 incl. een kopje koffie of thee).

Het bericht Jan Toorop: symbolist, avantgardist & jugendstil kunstenaar verscheen eerst op NUT Zelhem.

In de komende ledenbijeenkomst van NUT Zelhem, 25 april aanstaande zal Onur Köse, junior omgevingsmanager van Vitens ons alles vertellen, wat we nog niet wisten over ons drinkwater.  Om iedere dag 1 miljard liter drinkwater van topkwaliteit te winnen, zuiveren en leveren is een uitdaging van formaat. Vooral als je dat duurzaam wilt doen, met oog voor de belangen van mens, natuur en maatschappij. Voldoende drinkwater van

hoge kwaliteit is niet meer vanzelfsprekend. Het watersysteem loopt tegen zijn grenzen aan door verdroging, verzilting en de immer hogere vraag, onder andere door de woningnieuwbouw. Vitens investeert jaarlijks vele tientallen miljoenen euro’s in complexe drinkwaterprojecten om voldoende drinkwater te kunnen blijven leveren.

De drinkwatervoorziening in de Achterhoek is niet eenvoudig. Door de geologische opbouw zijn de mogelijkheden voor waterwinning beperkt. De waterwinning heeft invloed op het watersysteem (verdroging) en de kwaliteit van het grondwater is sterk gerelateerd aan het grondgebruik (landbouw).

Onur Köse (MSc Earth and Environment - Wageningen) is omgevingsmanager bij Vitens. Die afdeling borgt het drinkwaterbelang in de steeds veranderende omgeving. Het team zorgt voor het veiligstellen van voldoende, duurzaam ingepaste en schone drinkwaterbronnen. Hiermee levert het ook een bijdrage aan een schone leefomgeving.

De lezing vindt plaats in zaal De Ploeg van Jaimy’s restaurant en begint om 20.00 uur, zaal open vanaf 19.30 uur. Toegang is gratis voor leden maar belangstellenden zijn ook welkom; zij betalen € 5.—incl. een kopje koffie.

Het bericht Drinkwater – uit welke bron? verscheen eerst op NUT Zelhem.

"Escape to the country" - sommige mensen hebben het geluk er hun hele leven te wonen, maar soms weten we meer van verre streken dan van onze eigen regio. Daarom neemt Joke Hoitink, educatief boswachter bij het Geldersch Landschap en Kasteelen (GLK), ons 18 november mee naar de “parels” van de Achterhoek.

GLK beheert natuurterreinen, kastelen en landgoederen: “We willen de karakteristieke rijkdom van Gelderland behouden en beschermen zodat iedereen er nu en in de toekomst van kan blijven genieten”.

Ook in de Achterhoek beheert GLK een groot aantal parels: wie kent niet kasteel Verwolde in Laren met zijn dikke eik of de Scholtegoederen in Winterswijk, die nog niet zo lang geleden zijn aangekocht en gerestaureerd? Denk ook de Vordense kastelen Kiefts-kamp en De Wildenborch, allemaal met een rijke historie.

Wellicht minder bekend is dat landgoed Hagen bij Doetinchem maar ook het Elzenbroekbos in de Wittebrink door GLK worden beheerd .

Maar GLK beheert behalve landgoederen ook een fenomenale kunstcollectie.  In de huizen en kastelen van Geldersch Landschap herleeft de oude sfeer door de inrichting met diverse objecten. De collectie bestaat uit een veelheid van voorwerpen: van prachtige kroonluchters tot eenvoudig kookgerei. Op meerdere kastelen is de collectie toegankelijk voor publiek.

Joke Hoitink zal ons met een kleurrijke fotoreportage door het Achterhoekse landschap leiden en ons veel verrassends laten zien.  Deze interessante lezing vindt plaats in Het Witte Paard en begint om 20.00 uur (zaal open om 19.30) en is gratis toegankelijk voor leden van het Nut maar ook andere belangstellenden zijn hartelijk welkom; zij betalen dan € 4,00.

Het bericht Een verkenning door de Achterhoek verscheen eerst op NUT Zelhem.

In de komende ledenbijeenkomst van 19 maart van ’t Nut-Zelhem worden wij getrakteerd op enkele natuurfilms gemaakt in onze mooie Achterhoekse omgeving. Ze zijn gemaakt door Ben Tragter, een bevlogen amateur filmmaker uit Borculo.

De voorstelling begint met de het verhaal over de verbouwing van de Lebbenbrugge . Een Achterhoekse boerderij in Borculo met een rijk verleden. Deze film toont de vergroting van de houten opslagschuur tot ontvangstcentrum. Vooraf wordt u door Ben Tragter meegenomen door de rijke geschiedenis van dit pand.

Daarna volgt een film over de Gelderse IJssel, een rivier met veel gezichten. Dit is een documentaire over de geschiedenis, over de Hanzesteden en de natuur en het landschap van de IJssel. De film volgt de IJssel met grote sprongen vanuit Zwitserland tot in Nederland en dan van Westervoort tot aan de monding in het Ketelmeer met enige uitleg wat er allemaal te zien is als je de IJssel volgt. Onderweg worden de Hanzesteden Doesburg, Zutphen, Deventer en Kampen aangedaan. Tenslotte een film over de Natuurbeleving van Hendrik ten Elsen, zakenman in köttelpeerkes. Hij is kweker van hoogstambomen van oude fruitrassen en heeft zo zijn eigen kijk op de omgeving.

Ben Tragter is voorzitter van de videoclub Berkelland met zo’n 20 leden uit Borculo en omstreken. De doelstelling van de club is voor iedereen, die belangstelling heeft, het maken van films steun te bieden onder het motto “hoe verbeter ik mijn films?” Deze kleurrijke lezing is toegankelijk voor iedereen en vindt plaats op 19 maart aanstaande om 20.00 uur in Ellens restaurant (zaal is open om 19.30 uur). Toegang is gratis voor leden van ’t Nut en voor anderen voor € 4,00 incl. koffie.

Het bericht Natuur in de Achterhoek verscheen eerst op NUT Zelhem.