Een jaar in het ijs Wat bezielt vier jonge studenten om vrijwillig een jaar lang te overwinteren op een van de meest afgelegen plekken op aarde? In 1968 vertrekken zij naar Edgeøya, een eiland in de Spitsbergen-archipel, om onderzoek te doen naar de ijsbeer. Veertien maanden lang leven zij in een zelfgebouwd basisstation, omringd door ijs, stilte en soms gevaarlijk dichtbij rondzwervende ijsberen.
Tijdens deze lezing neemt expeditielid Paul de Groot u mee naar die tijd. Hij vertelt over het dagelijks leven in extreme omstandigheden: maandenlange duisternis, stormen en strenge vorst. Maar ook over de vindingrijkheid die nodig was om te overleven.

Onderzoek naar ijsberen

De expeditie was niet alleen een avontuur, maar ook een wetenschappelijke onderneming. Door ijsberen te vangen, te verdoven en te merken, verzamelden de studenten gegevens over hun leefgebied en gedrag. Deze inzichten droegen bij aan het internationale beschermingsverdrag voor de ijsbeer in 1973 (Oslo). Naast ijsberenonderzoek werd ook gekeken naar rendieren en vogelkolonies. Tegelijk is het vooral een persoonlijk verhaal: vier jonge mensen die in isolatie op elkaar zijn aangewezen.

Leven op Kapp Lee

Het dagelijks leven speelde zich af rond een eenvoudige hut op de grens van strand en toendra. Hier werd gewerkt, gekookt en geleefd, terwijl buiten de wind gierde en ijsberen soms dichtbij kwamen.

Naast wetenschappelijk werk, kwam het bestaan neer op praktische overleving, zoals het hakken van ijs voor drinkwater en het voorkomen dat de hut in brand vloog door de constante noodzaak om te verwarmen

Het verhaal van Paul de Groot

Paul de Groot was destijds student bosbouw. Na de expeditie werkte hij als wetenschappelijk fotograaf en forensisch rechercheur, maar zijn band met het poolgebied bleef. Hij was jarenlang betrokken bij het Arctisch Weekend en keerde later terug naar Spitsbergen. Met zijn persoonlijke herinneringen brengt hij deze bijzondere expeditie opnieuw tot leven.

Praktische informatie

Datum: 18 mei
Tijd: 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur)
Locatie: Jaimy’s Restaurant, zaal De Ploeg, Zelhem
Toegang: gratis voor leden / €5 voor niet-leden (incl. kopje koffie/thee)
Na afloop is er gelegenheid om na te praten met een drankje.

Combineer uw bezoek met het NUT-menu van de maand bij Jaimy’s. Een mooie manier om de avond ontspannen en smakelijk te beginnen. Reserveren wordt aanbevolen.

Het bericht IJsberen in de kou – de Spitsbergen-expeditie (1968–1969) verscheen eerst op NUT Zelhem.

We zetten wekelijks onze container aan de weg. Daarna verdwijnt het afval uit beeld – en uit gedachten. Maar wat gebeurt er eigenlijk nádat de vuilniswagen is langs geweest? Tijdens deze NUT-lezing krijg je een kijkje achter de schermen van de wereld van afval, hergebruik en recycling.

Op 19 januari neemt Koos van Dael ons mee in zijn verhaal. Hij werkt bij Circulus, het bedrijf dat voor negen gemeenten – waaronder Bronckhorst – het afval inzamelt en verwerkt voor ruim 470.000 inwoners.

Van afval naar grondstof

Circulus werkt vanuit een duidelijke overtuiging: “We laten de aarde beter achter.” Afval is daarbij geen eindpunt, maar het begin van iets nieuws. Door beter scheiden, slimme verwerking en hergebruik daalt het restafval per inwoner al jaren.

Koos van Dael laat zien wat er met ons afval gebeurt nadat het is ingezameld en waarom minder verbranden niet alleen beter is voor het milieu, maar ook kosten bespaart. Hij gaat in op de rol die inwoners zelf kunnen spelen bij het verminderen van restafval en laat zien hoe educatie en sociale werkgelegenheid daarbij een belangrijke plaats innemen. Met voorbeelden uit de praktijk – zowel grootschalig als lokaal – wordt duidelijk dat afvalscheiding loont en dat bewust omgaan met grondstoffen steeds meer vanzelfsprekend wordt.

Op weg naar een circulaire economie

Een belangrijk onderdeel van de lezing is de circulaire economie. Hoe kunnen materialen langer meegaan? Wat zijn de uitdagingen bij plastic, textiel en GFT-afval? En hoe ziet een toekomst eruit waarin afval misschien wel helemaal niet meer bestaat? De lezing biedt inzicht, maar zet ook aan tot nadenken over het eigen gedrag: wat kunnen we zelf anders doen?

 Datum: maandag 19 januari 2026
 Tijd: 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur)
 Locatie: De Brink, Zelhem (ingang Industrieweg)
 Toegang: gratis voor leden / niet-leden € 5 (incl. koffie of thee)

Het bericht Waar blijft ons afval? Achter de schermen van de afvalverwerking verscheen eerst op NUT Zelhem.

Zijn trappen lijken oneindig, water stroomt omhoog, en vissen veranderen ongemerkt in vogels — het zijn de intrigerende werelden van Maurits Cornelis Escher (1898–1972). Tijdens de komende ledenavond van het NUT Zelhem neemt John Nieuwerth u mee in het leven en werk van deze bijzondere kunstenaar, die met houtsneden en litho’s de wetten van ruimte, perspectief en wiskunde tartte.

Escher vond zijn vroege inspiratie in het Italiaanse landschap en de islamitische motieven van het Alhambra, maar pas rond zijn veertigste ontwikkelde hij zijn beroemde “onmogelijke” constructies: Klimmen en Dalen, Belvedere, Waterval – prenten die nog altijd fascineren door hun perfecte symmetrie en speelse oneindigheid.

Spreker John Nieuwerth (1944) was jarenlang werkzaam in het onderwijs en ontwikkelde later een passie voor kunstgeschiedenis. Hij verzorgde lezingen over onder andere Chagall, Klimt en de Jugendstil, en deelt nu zijn enthousiasme voor Eschers briljante verbeeldingskracht.

Datum: maandag 20 oktober
Tijd: 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur)
Locatie: De Ploeg, Jaimy’s restaurant, Zelhem [klik hier voor Jaimy's NUT-menu]
Toegang: gratis voor leden / niet-leden € 5 (incl. koffie of the)

Het bericht De onmogelijk wereld van Maurits Escher verscheen eerst op NUT Zelhem.

Op 15 september 2025 trapt Nut Zelhem het nieuwe seizoen af met een actueel en urgent thema: staan vrede en veiligheid na tachtig jaar vrijheid opnieuw op het spel?
Sinds Donald Trump in januari voor de tweede keer tot president van de Verenigde Staten is gekozen, is de wereldpolitiek in een stroomversnelling geraakt. De vriendschap met Europa is bekoeld, internationale organisaties als de NAVO en de VN staan onder druk en de band met Rusland krijgt een onverwachte wending. Tegelijkertijd woedt de oorlog in Oekraïne onverminderd voort en is de humanitaire ramp in Gaza een pijnlijke realiteit.

Dr. Laurien Crump, onderzoeker en buitenlandexpert aan het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit, zal deze ontwikkelingen duiden. Zij stelt vragen die bij velen leven:

• Wat is er gebeurd met de “rules based order” die na de Tweede Wereldoorlog werd opgebouwd?

• Waar blijven internationaal recht en mensenrechten?

• Meet Europa met twee maten in zijn reactie op Oekraïne en Gaza?

Laurien Crump neemt ons mee naar het geopolitieke kruispunt waarop Europa zich bevindt. Daarbij belicht ze de invloed van het huidige Trumptijdperk, de rol van internationale organisaties zoals de NAVO, en de vraag of vrede en veiligheid na tachtig jaar vrijheid nog wel vanzelfsprekend zijn.

Verwacht daarbij niet alleen grote lijnen, maar ook voorbeelden die dichtbij komen: van de vraag hoe sancties tegen Rusland uitwerken voor Europese economieën tot de impact van vluchtelingenstromen op de stabiliteit in Europa.

Laurien Crump heeft veel gepubliceerd over paneuropese diplomatie, de Koude Oorlog en internationale betrekkingen in de decennia daarna. Misschien herinnert u zich haar boeiende bijdrage over Oekraïne in de NUT-lezingencyclus van 2024.

Praktische informatie

De lezing vindt plaats in Zaal De Ploeg van Jaimy’s restaurant en begint om 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur). De toegang is gratis voor leden van Nut Zelhem, niet-leden betalen € 5,- (inclusief een kopje thee of koffie).

Het bericht Geopolitiek op een kruispunt verscheen eerst op NUT Zelhem.

Op maandag 17 februari 2025 organiseert Nut Zelhem een boeiende lezing over een actueel en intrigerend onderwerp: nepnieuws (fake news). Professor mr. dr. Eric Rassin zal ons meenemen in de psychologische impact van nepnieuws en wat dit fenomeen ons leert over onszelf. Want hoe komt het dat miljoenen mensen wereldwijd in bizarre theorieën geloven, zoals de bewering dat de maanlanding nooit heeft plaatsgevonden of dat vaccinaties gevaarlijk zijn? Waarom worden we zo gemakkelijk op het verkeerde been gezet, zelfs wanneer de feiten voor het oprapen liggen?

Nepnieuws: wie kun je vertrouwen?

Nepnieuws is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een zorgwekkend fenomeen dat ons allemaal raakt. Maar hoe kun je als lezer of kijker nog beoordelen welke informatie betrouwbaar is en welke niet? Veel mensen baseren zich op hun vertrouwen in een bron, maar hoe weten we zeker dat deze bron geen verborgen agenda heeft? Kun je de overheid vertrouwen? Tijdens de lezing geeft prof. Rassin inzichten die ons helpen bij vragen als:

• Hoe herkennen we waarschuwingssignalen zoals schreeuwerige koppen of oncontroleerbare claims?
• Waarom zijn sociale media en vrienden niet altijd de beste informatiebronnen?
• En vooral: hoe spelen onze eigen vooroordelen en emoties een rol in hoe we nieuws ervaren?

Het herkennen van nepnieuws blijkt vaak moeilijker dan gedacht. Dat heeft niet alleen met bronnen te maken, maar ook met onze eigen denkwijze. Rassin benadrukt in zijn werk vaak hoe belangrijk het is om niet vast te zitten in één interpretatie. In de rechtszaal adviseert hij onderzoekers bijvoorbeeld om bij het uitwerken van scenario’s altijd een alternatief scenario mee te nemen, zelfs als dat tegenstrijdig is met de oorspronkelijke hypothese. Door meerdere invalshoeken te overwegen, kunnen vooringenomenheden worden doorbroken en kunnen we misinterpretaties voorkomen. Dit principe geldt niet alleen bij rechtszaken, maar ook in ons dagelijks leven wanneer we nieuws of informatie beoordelen.

Over de spreker: prof.dr. Eric Rassin

Eric Rassin (1969) studeerde Nederlands recht en Gezondheidswetenschappen. Hij is als rechtspsycholoog verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en adviseert regelmatig in strafzaken over de betrouwbaarheid van getuigenverklaringen, herkenningen en bekentenissen. Daarnaast schreef hij diverse boeken, waaronder:

• Waarom ik altijd gelijk heb: Over tunnelvisie (2007)
• Het Spinoza-effect: Goedgelovigheid en de zoektocht naar de waarheid (2013)
• Alternatieve feiten (2018)

Zijn onderzoek richt zich op besluitvorming, denkfouten, liegen en gedachtecontrole.

Praktische tip: hoe kun je jezelf beschermen tegen nepnieuws?

Een belangrijke tip van Rassin waarmee u alerter kunt worden op een verkeerde interpretatie van nieuws en andere informatie is : Overweeg alternatieve scenario’s. Als de informatie op het eerste gezicht logisch lijkt, stel uzelf dan toch de vraag: Wat als er een andere verklaring is?

Praktische informatie

• Datum: Maandag 17 februari 2025
• Tijd: Aanvang om 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur)
• Locatie: Zaal De Ploeg, Jaimy’s Restaurant
• Toegang: Gratis voor leden van Nut Zelhem. Niet-leden zijn van harte welkom tegen een entreeprijs van € 5,- (inclusief kopje koffie).

Het bericht NEP-nieuws: wat leert het over onszelf? verscheen eerst op NUT Zelhem.